Alışveriş Bağımlılığı

Bağımlılık; bir maddenin veya davranışın olumsuz sonuçları olmasına rağmen ısrarla yapılması durumudur. (Angres ve Bettinardi-Angres, 2008) Bağımlılıklar genel olarak maddeler ile sınırlıdır. Fakat günümüzde birçok maddeden uzak bağımlılık görülmektedir. Buna video oyun bağımlılığı, internet bağımlılığı ve alışveriş bağımlılığı olarak örnek gösterebilirim. Hem kadında hem erkekte görülebilen alışveriş bağımlılığı “oniomani” olarak tanımlanır. Onio Yunancada satış, mania ise delilik, çılgınlık anlamına gelmektedir.

Alışveriş yapmayı sevmek ile alışveriş bağımlılığı farklı şeylerdir. İhtiyaçtan fazlasını almak bağımlılık kapsamına girmektedir. Bağımlı olan kişiler günlük hayatlarını etkileyecek şekilde alışveriş yapmaktadırlar. Genel olarak hiç kullanmayacağı eşyaları alırlar ve iade etmezler. Sadece aidiyet duygusu onları rahatlatır. Kıyafet dolaplarında etiketleri hiç sökülmemiş, bir gün giyerim, lazım olur düşüncesiyle alınmış ürünler doludur. Eğer alışveriş yapıp eve geldiğinizde içinizi bir mutluluk kaplıyorsa siz de alışveriş bağımlısı veya adayı olabilirsiniz Günümüz şartlarında da alışveriş yapmak bir tıklama ötemizdedir. Bu online alışveriş yapma rahatlığı da insanlarda alışveriş yapma dürtüsünü tetikler. Ayrıca sosyal medyada yansıtılan pazarlama stratejisi de tetikler. Bu da insanlarda bir alışveriş çılgınlığına yol açmıştır. 

Neden Alışveriş Bağımlısı Oluruz?

Alışveriş hastalığı dürtü kontrol bozukluğu sınıfındadır. Altında doyumsuzluk, ait olma duygusu, mutsuzluk ve sosyallikte problemler vardır. Olduğundan daha üstün gözükme isteği bulunan insanlarda daha sık görülmektedir. Bu insanlar ait olduğu eşyalarının onların statüsünü belirlediğini düşünürler.

Bağımlı olan kişiler genel olarak kaygılı, gergin ve mutsuzken alışveriş yapma eğiliminde bulunurlar. Bu kişiler hayatlarındaki duygusal boşluğu alışveriş yaparak- para harcayarak doldurmaya çalışırlar. Bunu yaparak mutsuzluklarını anlık olarak gidermeye çalışırlar. Ayrıca indirim kaçırma korkusu da alışveriş bağımlılığını tetikleyebilir. Alışveriş bağımlılığı genel olarak başka bir duygu durum bozukluklarıyla beraber görülür (depresyon, bipolar bozukluk, kişilik bozuklukları vs.). Alışveriş sonrasında ise genel olarak suçluluk duyarlar.

Alışveriş Bağımlılığını Tetikleyen Şeyler

Yukarıda da belirttiğim gibi artık alışveriş bir tık uzağımızda olduğu için alışveriş bağımlılığı tetiklenir. Bunun yanı sıra sosyal medyada yansıtılan görseller de alışveriş bağımlılığını tetikleyebilir çünkü sosyal medyada yansıtılanlar aidiyet duygusunu tetikleyebilir. Ayrıca sosyal medyadaki pazarlamalar da bağımlı bireyi etkileyebilir.

Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Tetikler Mi ?

Bu soruya cevabım evet olacaktır. Çevrimiçi alışveriş hayatımızda ne kadar kolaylık sağlamış olsa da bağımlılık olasılığı da yüksek bir alternatiftir. Bunun sebebi telefonumuza günde birkaç kez indirim bildirimi gelmesi olabilir. Ayrıca alışveriş sitelerinin yaptıkları indirim yanıltmacası da bağımlılık için risk teşkil eder.

Alışveriş Bağımlılığından Nasıl Kurtuluruz?

Bağımlı olan kişiler genel olarak bağımlılıklarını kabul etmezler. Bağımlı kişinin çevresindeki insanlar bunu fark edip bağımlı bireyin yanında olmalılardır. Alışveriş bağımlısı birey mümkünse alışverişe bilinçli biriyle çıkmalı, kredi kartı yerine nakit para ile alışverişe çıkılmalı, telefona gelen kampanya mesajları okunmamalı, mutsuzken alışverişe çıkılmamalı ve alışveriş listesi oluşturup bu listeye göre hareket edilmelidir.

Eğer çevrenizde alışveriş bağımlısı bir birey varsa onun kredi kartlarını, harcamalarını kontrol edip normal düzeyde tutmaya çalışmanız da alışveriş bağımlısı bireyi olumlu bir şekilde etkileyebilir. Birey eğer tüm bunları reddediyorsa ve kendini savunmaya çalışıyorsa, öncelikle alışveriş bağımlısı bireyin bu davranışlarının farkında olması sağlanmalıdır. davranışlarında düzelme yoksa ve bireyin maddi durumu kötü yönde etkileniyorsa bir terapistle görüşmesinde fayda olduğunu söyleyebilirim. Alışveriş bağımlılığı terapileri hem bireysel hem de grup terapisi kullanılabilir eğer gerekiyor ise aile terapisine de başvurulabilir. Eğer bu yazımı okuyup sizde de böyle bir yönelim olduğunu düşünüyorsanız lütfen kıyafet dolabınıza bakınız ve alışveriş alışkanlıklarınızı gözden geçiriniz.

DENGELİ ALIŞVERİŞLER DİLERİM!

(Teknoloji Bağımlılığı isimli yazımızı okumak isterseniz tıklayınız)

Anahtar Kelimeler: alışveriş, alışveriş bağımlılığı, online alışveriş, kıyafet, ait olma, sosyal medya

Kaynakça:

Yazar: İlayda Tufan

Merhaba, ben İlayda Tufan. Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji bölümü 1. Sınıf öğrencisiyim. Psikolojiye, mistisizme, felsefeye uzun zamandır ilgi duyuyorum. Hayvanları, doğayı, kahve içmeyi, kitap okumayı, seyahat etmeyi, müzik dinlemeyi, ukulele çalmayı seviyorum. Şu anlık sizlerle kendim hakkımda paylaşacaklarım bu kadar. Yazılarımı takip etmeyi unutmayın!

7 Yorum

Yorum Yap
  1. “Acaba israf ediyor muyum?” diye düşünsek, böyle bir bağımlılıkla karşılaşmayız belki de. Günümüzde yoğun olarak gördüğümüz bir durum. Başarılı bir yazı olmuş, emeğinize sağlık.✨

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

TEKNOLOJİ BAĞIMLILIĞI kapak

Teknoloji Bağımlılığı

karasızlık kapak

Kararsızlık