Beden Dışı Deneyim Nedir?

Beden dışı deneyim, bazı insanlar hayatlarında deneyimlediğin en ilginç olaylardan birisidir. Bilimsel alanda gerçekliği ve somutsal verileri araştırılan bir konu olsa da günümüzde fikir ayrılıkları bu konuda fazlasıyla vardır.

İnsanlar tipik olarak benlik duygularını fiziksel bedenlerinde yaşarlar. Büyük olasılıkla çevrenizdeki dünyaya bu bakış açısından bakıyorsunuz. Ancak bir beden dışı deneyim sırasında, kendinizin dışında olduğunuzu, bedeninize başka bir perspektiften baktığınızı hissedebilirsiniz. Beden dışı deneyim, bir kişinin dünyayı fiziksel bedeninin dışındaki bir yerden algıladığın da gerçekleşen bir fenomendir. Bu genellikle istemsiz gerçekleşen bir olaydır. İngilizcede OBE veya bazen OOBE kısaltmalarıyla Out-of-body experience olarak tanımlanır. OBE, bir ototoskopi şeklidir yani kelimenin tam anlamıyla kendini görmedir. Ancak bu terim daha yaygın olarak ikinci bir kendini yani aksini (doppelgänger) görmenin patolojik durumuna işarette bulunmak için kullanılır.

Her on kişiden biri, hayatında bir kez veya daha yaygın olarak birkaç kez beden dışı deneyim yaşamaktadır.

İngiliz Parapsikolog G.N. M. Tyrrell

Bu sözler İngiliz Parapsikolog G.N. M. Tyrrell(George Nugent Merle Tyrrell) aittir. Bu konu sayısız insandan yetkin olan ve bu konuyu ele alan bir araştırmacı bir bilim insanı olmuştur. Hatta beden dışı deneyim terimi ilk olarak 1943 yıllarında G.N. M. Tyrrell tarafından Apparitions kitabında kaleme alınmıştır. Diğer araştırmacıların aksine gayet bilimsel ve teorik bir yaklaşım olduğu için benimsendi.

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Psikoloji ve Parapsikoloji” yazısını okumak için tıklayınız.)

Beden dışı deneyimler diğer nedenlerin yanı sıra Tyrrell göre travmatik beyin yaralanmaları, duyusal yoksunluk, ölüme yakın deneyimler, disosiyatif ve psikedelik ilaçlar, dehidrasyon, uyku bozuklukları, rüya görme ve beynin elektriksel stimülasyonu ile oluşturulabilir. Bazıları tarafından kasıtlı olarak da tetiklenebilir.

Psikologlar ve sinirbilimciler, Beden Dışı Deneyimlerin farklı psikolojik ve nörolojik faktörlerden kaynaklanan dissociation deneyimler olarak görürler.

beden dışı deneyim - zeynep can afak
Bu görsel Zeynep Can Afak tarafından hazırlanmıştır.

Beden Dışı Deneyimlerin Çeşitleri

  • Uyku sırasında / Uykuya yakın deneyimler

Beden dışı deneyim yaşayanlar bazen rüyaların esnasında bedenlerini hissedebildiklerini ama bir türlü uyanamadıklarını belirtirler. Bilim literatüründe buna uyku felci denilmektedir. Halk dilinde ise karabasan olarak bilinir. Çoğu durumda, uyku felci olduğunu iddia eden kişiler, uykunun eşiğinde olduklarını veya deneyimden kısa bir süre önce zaten uykuda olduklarını bildirirler. Bu vakaların büyük bir yüzdesi uykunun özellikle derin olmadığı durumlarla ilgilidir (hastalık, diğer odalardaki sesler, duygusal stres, aşırı çalışma nedeniyle yorgunluk, sık tekrar uyanma vb.).

Bu vakaların çoğunda denekler kendilerini uyanık olarak algılar; yaklaşık yarısı uyku felci hissine işaret ediyor. Uyku felci aslında bedenimizin bir nevi koruma mekanizmasıdır. Beyin rüya anında gerçeklik algısını kapatır ve bu durumda rüya anını gerçekten yaşadığımızı hissederiz. Buna göre tepkisel veya duygusal hareketlerde bulunuruz. Uyku felci bilincin uyku esnasında daha yakın bir yüzeyinde gerçekleştiği için bedenimizi kontrol edemeyiz. Çünkü rüyanın içerisinde devam eden bir süreçteyizdir. Eğer bedenimiz bu türlü fiziksel bir kitleme yapmasaydı büyük ihtimal kendimize veya etrafa zarar verebilirdik. Uyurgezerlik de aslında burada devreye giriyor. Uyur gezer insan bu konuda bir takım sorunlar oluştuğu için rüya anında hareket edebiliyor.

  • Ölüme yakın deneyimler

Beden dışı deneyimin başka bir çeşitliliği, ölüme yakın deneyimdir. Bilimsel alanda bu konuya Near Death Experience (NDE) olarak adlandırılmaktadır. Bazı insanlar, ölüme yakın dönemler veya büyük ameliyatlar gibi ciddi fiziksel travma zamanlarında beden dışı deneyim yaşarlar. Ölüme yakın deneyimler, fiziksel bedenin dışında olmanın öznel izlenimlerini, bazen ölen akrabaların görmek, dini figürlerin vizyonlarını ve uzay-zamansal sınırların aşılmasını içerebilir. Tipik olarak deneyim şu faktörleri içerir: bir ölü olma hissi; huzur ve acısızlık hissi; çeşitli fiziksel olmayan seslerin duyulması, vücut dışı bir deneyim; bir tünel deneyimi (yukarı veya dar bir geçitten geçme hissi); “ışık varlıklarıyla” ve Tanrı benzeri bir figür veya benzer varlıklarla karşılaşmak; “yaşam incelemesi” ve hayata dönme isteksizliğidir. Ölüme yakın deneyimler kısacası insanın ürkütücü olarak gördüğü fakat psikolojik olarak çok etkilendiği bir yaşamsal olaydır.

  • Aşırı fiziksel yoğunluk sonucu deneyimler

Bir ölüme yakın deneyime  ile benzer işareteler içerir. Yüksek irtifa tırmanışı ve maraton koşusu gibi aktiviteler sırasında aşırı fiziksel efor beden dışı deneyimleri tetikleyebilir. Hem yer hem de hava temelli perspektiflerin eşzamanlı olarak deneyimlenmesiyle bir iki konum hissi yaşanabilir.

Beden Dışı Deneyim Tetikleyen Unsurlar

  • Kimyasal Tetikleyiciler

Beden dışı deneyimleri psilosibin, ketamin, DMT, MDA ve LSD gibi halüsinojenler (özellikle ayrıştırıcılar) tarafından tetiklenebilir. Psychedelic uyuşturucular ve psikolojik ilaçlar bu konuda bir deneyim yaşatırlar. Tabi ki sağlık açısında hiç birinin tıbben uygun olduğu düşünülmüyor. Sonra ağır travma ve psikolojik rahatsızlıklara yol açabilmektedir.

Yukarıdaki paragrafta insanı teşvik eden bir süreç olmamalıdır. Bu tür maddeler insan sağlığa zararlı ve yok edici olabilmektedir. Tamamen bilimsel verilerle bu konuda bir açıklama yapılmıştır.

  • Zihinsel Tetikleyiciler

Farkındalığı ve bilinci kaybetmeden fiziksel olarak uykuya dalmak (zihin uyanık, fiziksel beden uykuda) durumu vizyon transları veya astral projeksiyon tetikleyebilir. Beden dışı deneyim olarak yaygın şekilde bilinmektedir. Thomas Edison, buluşları üzerinde çalışırken sorunları çözmek için bu durumu kullandı. Sandalyede metal bir kova ile otururken başına gümüş bir dolar koyardı. O sürüklenirken, bozuk para gürültülü bir şekilde kovaya düşerek uyanıklığının bir kısmını geri kazanıyordu.

Beden Dışı Deneyimin öncüsü Sylvan Muldoon, düşen nesne olarak yatağa dik tutulan bir mekanizmayı ön kolu basit bir şekilde uykuya geçerken salma hissiyle tekar kendisini uyandırırdı. Salvador Dalí’nin resimlerine ilham veren tuhaf vizyonlar elde etmek için benzer bir yöntemi kullandığı söyleniyordu. Uyanık ve uyku halleri arasında kasıtlı olarak sallanmanın, uykunun başlangıcında kendiliğinden trans olaylarına neden olduğu bilinmektedir ve bu bir beden dışı deneyimi başlatmaya çalışırken nihayetinde yardımcı olmaktadır. Rahatlamak için daha derine ilerleyerek, zihin hala uyanıksa, sonunda bir “kayma” duygusuyla karşılaşır. Bu kaymanın fiziksel bedeni terk etmek gibi hissettirdiği bilinmektedir. Bazıları ilerleyen kas gevşemesini pasif bir duyusal rahatlama biçimi olarak kabul eder.

Zihinsel tetikleyicileri bir diğer kısmı ise derin trans, meditasyon ve imajinasyındur. İmajinasyon canlı hayal kurmak veya görselleştirmek olarak bilinir. İmajinasyon şekilleri değişiklik gösterebilir; bazı yaygın benzetmeler arasında şunlar vardır; kendi vücudundan ruhunu dışarı çekmek için bir ipe tırmanmak, ruhun bedenden çıkması için bir topla vurulması ve diğer benzer yaklaşımlar yer alır. Bu tekniğin düzgün bir şekilde gevşeyemeyen kişiler için kullanılması zor olabilir. Böyle bir tekniğin bir örneği, popüler Altın Şafak “Işık Bedeni” Tekniğidir.

  • Mekanik Tetikleyiciler

Mekanik tetikleyiciler görsel / işitsel uyarım yoluyla beyin dalgası etkileme ve kontrol etmekle tetikler. Binaural ses dalgaları olarak adlandırılan bu frekanslar beyin dalgalarını etkilemekte büyük bir rol oynayabilmektedir. Biliyorsunuz ki insan adapte olabilen canlı olduğu için bir insanla birlikte yürürken bile adımları belli kısa bir süre sonra aynı anda atmaya başlarsınız. İnsan beyni bunun gibi adapte olabileceği frekanslara sahiptir.

Bunlar en meşhuru yıllar önce piyasada bulunan özel bir şirketin binaural ses dalgaları olan İ-Doser firması olmuştur. Monroe Enstitüsü tarafından  uyku halindeyken 4 Hertz beyin dalgası frekansının iki taraflı ses tetikleyicileri tarafından etkili olduğu gözlemlendi ve bazı yazarlar, diğer tekniklerle birlikte kullanıldığında beden dışı deneyim başlatmayı önemli ölçüde desteklediğini düşünüyor. Beyin dalga boyları gibi müzik aletleri de bu konuda etkili olmuştur. Şamanlar seremonilerinde davul çaldıklarını ve bunun sayesinde derin translara geçebilmektedir. Birçok Afrika kabilesinin bu tarz seremonileri mevcuttur.  Bunun gibi bir çok etnik müzik aletleri beynin frekanslarına müdahale edebilmektedir. Çocukluğumuza ait bir masal bir ‘’Fareli köyün kavalcısı’’ sanki bu konuya tam bir örnek olacaktır.

Beden Dışı Deneyim Nedir? Beden disi deneyim resim 1

Beden Dışı Deneyim Yaşayanlar Ne hissediyor?

Beden dışı deneyim yaşayanların nasıl hissettiğini tam olarak anlamak zor olabilir. Çünkü ortada gerçekleşen hisler neredeyse soyut kavramlarla eşleşmektedir. Bunları deneyimlemiş insanların anlatımlarına göre, bunlar genellikle şunları içerir:

  • Vücudunuzun dışında süzülme hissi
  • Yüksekten aşağı bakmak gibi değişen bir dünya algısı
  • Kendine yukarıdan aşağı baktığın hissi
  • Gördüklerinin çok gerçekçi olduğuna dair bir his
  • Kendi bedenini görme hissi
  • Uçma hissi veya havalanma

Beden dışı deneyimler tipik olarak herhangi bir uyarı olmaksızın gerçekleşir ve genellikle çok uzun sürmez. Epilepsi gibi nörolojik bir rahatsızlığınız varsa, beden dışı deneyim yaşama olasılığınız daha yüksek olabilir ve bunlar daha sık meydana gelebilir. Ancak birçok insan için bir beden dışı deneyim çok nadiren, belki de ömür boyu yalnızca bir kez gerçekleşecektir.

Bazı tahminler, insanların en az yüzde 5’inin bir beden dışı deneyim ile ilişkili hisleri deneyimlediğini öne sürüyor.

Beden Dışı Deneyim ve Astral Projeksiyon aynı şey mi?

Bazı insanlar beden dışı deneyimleri astral projeksiyonlar olarak söz eder. Ancak ikisi arasında bazı temel farklılıklar vardır. Astral projeksiyon genellikle bilincinizi bedeninizden göndermek için kasıtlı bir çaba gerektirir. Genellikle bilincinizin bedeninizden manevi bir düzleme veya boyuta doğru seyahat etmesini ifade eder. Öte yandan, bir OBE genellikle plansızdır. Ve seyahat etmek yerine, bilincinizin sadece fiziksel bedeninizin üzerinde süzüldüğü veya havada süzüldüğü söylenir. Beden dışı deneyimler yaşayan kişiler büyük ölçüde tıp camiasında tanınmaktadır ve birçok çalışmanın konusu olmuştur. Astral projeksiyon, bununla birlikte, manevi bir uygulama olarak kabul edilmiştir Yani kısaca astra projeksiyon kontrollü bir şekilde yapılan, beden dışı deneyim ise kontrolsüz şekilde gerçekleşen ruhani bir olay diyebiliriz.

Beden Dışı Deneyim Beyinsel İşlevi

Beden dışı deneyimlerden en ilginç olanlardan biri 1955’te Wilder Penfield adlı Kanadalı bir beyin cerrahı tarafından yapıldı. Epilepsili hastaları beyinlerine elektriksel olarak tetikleyici deneyler gerçekleştirdi. Bir keresinde, bir hastanın sağ temporal lobunu aktifleştiği sırada hasta , “Aman Tanrım! Vücudumu terk ediyorum. ” gibi bir cevapla herkesi şaşırtmış oldu.  Devam eden süreçte;

Beden Dışı Deneyim Nedir? beden disi deneyim resim 1

Hasta “yüksekten düşme” hissi uyandırdı. Elektriksel akıntıyı artırdıklarında, “Kendimi yukarıdan yatakta yatarken görüyorum, ancak sadece bacaklarımı ve alt gövdemi görüyorum” dedi.

2002’de, epilepsi hastaları üzerinde çalışan bir İsviçreli grup, bir hastanın sağ açısal gyrus’un zayıf bir akım geçirir, bu da parietal lobun temporal lobla buluştuğu yerdir. Bu bölge aynı zamanda temporoparietal kavşak olarak da adlandırılır. Yukarıdaki resimde kırmızı çember içerisinde işaretlenen bölge tam olarak gösterilmektedir.

Beynimiz bizi gerçekte o kadar harika bir iş yapıyor ki iğnelerin bir illüzyon olduğunu ve bu nedenle bazen sarsılabileceğini unutuyoruz. İsviçre deneyinde yer alan bilim adamlarından biri olan Blanke, “Beden Dışı Deneyimlerin temporoparietal kavşakta (TPJ) kişinin kendi vücudundan çok duyusal bilgileri entegre edememesiyle ilgili olduğuna ” inanıyor.

Blanke tarafından yürütülen başka bir çalışmada, kendisi ve ekibi, ara sıra beden dışı deneyim yaşamalarına neden olan beyin lezyonları olan altı nörolojik hastayı inceledi. “Açısal gyrus’un, lezyon analizinin yapılabileceği beş hastanın hepsinde yer aldığını” bulunmuştur.

Temporoparietal kavşak ne işe yarar?

Son araştırmalar, Beden dışı deneyimlerin Temporoparietal (TPJ) doğrudan bağlantısı olduğu düşünülüyor.  Peki beynin bu bölgesi hakkında ne biliyoruz? TPJ, bir dizi bilgiyi bir araya getiren bir alandır. Talamustan (duyusal bilgiyi aktaran) ve limbik sistemden (duygu ve hafızada önemli olan bölgesi) işleyen bir aktivite merkezidir. Ayrıca görsel, işitsel ve somatosensory (bedensel duyumlar) sistemlerden veri alır.

TPJ, dış çevreden ve vücut içinden gelen bilgileri entegre eder. Benlik ve beden arasındaki ayrımda rol oynadığı düşünülmektedir, bu da TPJ’yi beden dışı deneyim yaşayanlar için mantıklı bir alan olduğunu göstermiştir. Başka türlü sağlıklı olan insanlara neden beden dışı deneyimler yaşaması gerektiği hala bir gizemdir. Ama belki de illüzyon, fizyolojik olarak, dejavu gibi, adım adım attığımız zihnin diğer hilelerinden daha önemli değildir. Beden dışı deneyimlerin farkı, benlik duygumuza saldırmalarıdır, bu bizim değer verdiğimiz ama yine de hafife aldığımız bir şey.

Bir an için ruhani hissederi, dayanıksız geçici doğamızı hissederiz. Tabii ki, kişiliklerimiz, duygularımız, anılarımız ve arzularımız, enerji seviyelerindeki iniş ve çıkışlardan ve kimyasalların dalgalanmalarından biraz daha fazlasıdır. Bunu biliyoruz, ancak beynimiz normalde bunu hissetmemize izin vermiyor. Hepimiz kendimizi dışarıdan fotoğraf, ayna gibi ortamlarda gördük.  Bu nedenle, beyinlerimizin bir beden dışı deneyim üretip bunu bize geçici bir gerçeklik olarak sunabileceğini hayal etmek o kadar da zor değil.

Beynimiz gerçeği bizden saklamak için muazzam bir iş yapıyor. Zihnimiz ve bedenimiz doğru yerlerinde birleşmiş ve güvende tekil bir varlık olduğumuzu hissederiz. Beden dışı deneyimler bu benlik duygusunu çözerek, sonuçta becerikli bir nörolojik illüzyondan biraz daha fazlası olduğumuzu kanıtlıyor.

Anahtar Kelimeler : Beden Dışı Deneyim, Astral Seyahat, Temporoparietal, Astral projeksiyon, Dissociation deneyimler, Dissociation, Parapsikoloji.

Kaynakça:

Bu yazılar yazarın kendi kişisel web sitesinden alınmıştır. Tamamıyla özgün ve araştırma yazısıdır.

Yazar: Osman Güneş Özkurt

Merhaba, Ben Güneş. Küçüklüğümden bu zamanlara kadar hep meraklı ve araştırmacı ruhum sayesinde bu günlerde gözlemlediğim ve deneyimlediğim konuları kaleme almakla meşgulüm. Sizlere yazılarımda bol bol bilgilenme ve aydınlanmalar diliyorum...

2 Yorum

Yorum Yap

2 Web Site İçi Kaynakça

  1. Web Site İçi Kaynakça:

  2. Web Site İçi Kaynakça:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

The Man From Earth resim 2

The Man From Earth (Dünyalı)

astral bilimsel kapak

Astral Seyahat ve Bilimsel Gerçekler