Bir Küçük Mobbing Meselesi

İşinizin başındasınız, yoğun mesai saatleri ve bir sürü emek… Yıllarınızı verdiğiniz işinizde yıllardır terfi almayı bekliyorsunuz ama o da ne! Hakkınız olan terfi bu yıl da başkasına gitti. Kendi terfi kutlamanız için aldığınız konfetinin bir kez daha tozunu alarak çekmecedeki yıllanan yerine tekrar geri koydunuz. Siz bir gün fark edilmeyi, çekmecenizin demirbaşı konfetiniz ise patlayacağı günü hasretle bekliyorsunuz. Hal böyleyken herkesin adını bir şekilde duyduğu, fonetiği kulağa pek de havalı gelen ‘mobbing’ kurbanı olabileceğinizi hiç düşündünüz mü?

İş yerinizde yok sayılıyorsanız, psikolojik veya fiziksel şiddettin muhatabı oluyorsanız, işe sunduğunuz çıktılar size sunulan girdilerin yanında devede kulak kalıyorsa ve bunlar gibi insan ruhu üzerinde yorucu etkileri olan durumlarla karşı karşıyaysanız bir mobbing meselesiyle karşı karşıya olabilirsiniz. Peki, nedir bu ‘mobbing’? Gelin sizinle bir mobbing yolculuğuna çıkalım ve nedir, ne değildir öğrenelim.

Mobbing Nedir?

Mobbing, literatürde çok yeni bir kelime olmasıyla beraber şiddet ve yıldırma eylemlerini içermektedir. İngilizcedeki, yasaya uygun olmayan kabalık ve aşırı şiddetle ilişkili olan ‘mob’ kökünden gelen mobbing, psikolojik şiddet ve taciz anlamına gelmektedir. Leymann mobbingi, savunmasız pozisyondaki herhangi bir kişiye bir ya da daha fazla kişi tarafından uygulanan etik dışı ve sistematik düşmanlık şeklinde açıklamıştır. Bunlara ek olarak, düşmanlık içeren bu davranışların mobbing başlığı altına alınması için sık sık yapılması ve uzunca bir süreçtir devam ediyor olması gerekmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün mobbing tanımı ise “Kişi veya gruplara karşı güç kullanarak, onların fiziksel, ruhsal, ahlaki ve sosyal gelişimlerine zarar veren tutum ve davranışlar.” şeklindedir. Bu iki tanımı toparlayacak olursak; mobbing, hedef alınan kişileri yıldırmak, yıpratmak ya da işten uzaklaştırmak amacıyla gerçekleştirilen sistematik tutum ya da davranışların tümüdür.

Mobbingin Olası Nedenleri

Mobbingin nedenlerini anlayabilmek için mobbingi uygulayan kişileri, mağdurları ve örgütün yapısını incelememiz gerekmektedir.

Mobbing uygulayan kişiler narsist, obsesif, nevrotik gibi psikolojinin ilgi alanlarına giren kişilik örüntüleri sergilerken kıskançlık, iki yüzlülük, kötü niyetlilik gibi duruşlara da sahip olabilirler. Ayrıca bu kişiler aşırı kontrolcü, toleranssız, diğerlerinin zor duruma düşmelerinden keyif alan, agresif ve önyargılı tutumlar da sergileyebilirler.

Mağdurlar ise yaratıcı, yenilikçi, entelektüel, iyi niyetli, kuruma bağlı, başarı odaklı kişilerdir. Bu iki cephenin buluştuğu yerlerde yani örgüt içinde kurumsal kültürün oluşmaması, iletişim kanallarının etkin kullanılmaması, takım çalışmalarına yer verilmemesi, insan odaklı bir perspektife sahip olunmaması ve çatışma sebeplerinin görmezden gelinmesi de ne yazık ki mobbing için uygun bir ortam yaratmaktadır.

Mobbingin Sonuçları Nelerdir?

Leymann, mobbing’in sonuçlarını mağdurun etkilenmesine göre 5 boyutta ele alır. Bunlar:

  1. İletişime yönelik saldırılar,
  2. Sosyal ilişkilere yönelik saldırılar
  3. Kişisel imajına yönelik saldırılar
  4. Mesleki kariyerine yönelik saldırılar
  5. Sağlığa yönelik saldırılar olmak üzere sıralanabilir.

Bunlara ek olarak mobbingin mağdur üzerinde etkileri olduğu gibi örgüt ve toplum üzerinde de olumsuz çıktıları vardır. Sağlık giderlerinin artması, erken emeklilik fikrine eğilim gibi durumlar toplumsal sonuçlar arasında sayılabilirken iş gücü kaybı, personel devir hızının yüksek olması, yeni personel alımı ve personel eğitim gibi masrafların artması, örgütsel imajın zedelenmesi gibi olumsuz durumlar örgütsel sonuçlar arasında sayılabilir.

Mücadele Yöntemleri

Bir Küçük Mobbing Meselesi 697641115281887.604b444ed6231

Kurumların Uygulayabileceği Mücadele Yöntemleri

  • Kurum içi çatışmalar göz ardı edilmeden insani ve adil bir çözüm yolu bulunmalıdır.
  • Gereklilik halinde örgütün içyapısı gözden geçirilmeli ve yeniden organize edilmelidir.
  • Kurum kendi özerk mücadele ofisini oluşturmalı ve ofisin şeffaf, adil olmasını sağlamalıdır.
  • Çalışanlarının görev tanımlarını net olarak belirtmeli ve ortada bir belirsizlik bırakmamalıdır.
  • Kurum içinde sosyal ilişki ya da iletişim ağı kurulmalı ve geliştirmelidir.
  • Kurumsal kültürün geliştirilmesi için çalışılmalıdır.

Mağdurun Uygulayabileceği Mücadele Yöntemleri

  • Yaşanan stres karşısında sağlamlığını ve özgüven ya da özsaygısını korumaya çalışmalıdır.
  • Kurban olduğu fikrine kapılmamalıdır.
  • Mobbing uygulayan kişi ya da kişilerle arasına mesafe koymalıdır.
  • Sosyal destek alarak üzerine uygulanan psikolojik şiddetin etkisini azaltmalıdır.
  • Yaşadığı mobbingi uygun yöntemlerle kanıtlamaya çalışmalı ve yasal yollarla hakkını aramalıdır.

Bu konu üzerinde söylenecek, anlatılacak o kadar çok şey olmasına rağmen bu kavramla ilgili sadece küçük bir çerçeve çizmek istedim. Son olarak, Nazım Hikmet’in dediği gibi:

“Alt tarafı bir çiçek koklayıp, bir hayvan sahiplenip, birkaç insan tanıyıp gidecektik bu dünyadan!”

Bunca kıskançlığa, bunca hırsa ve nefrete, insanları hem fiziksel hem de ruhsal olarak bunca yaralamaya gerek var mı gerçekten?

Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Öfke ve Öfke Kontrolü” yazısını okumak için tıklayınız.

Dereli, E., Faikoğlu, R., İpek, N., Müdüroğlu, A. ve Öztürk, H. (2015). Mobbing, Örgüt Üzerindeki Etkileri ve Çözüm Önerileri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 2(1), 27-33. Erdem, T. (2014). Mobbing ve Mobbing İle Mücadele Yöntemleri. Türk Kütüphaneciliği, 28(4), 622-628. Mercanlıoğlu, Ç. (2010). Çalışma Hayatında Psikolojik Tacizin (Mobbing) Nedenleri, Sonuçları, Türkiye’deki Hukuksal Gelişimi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 37-46.

Yazar: Ece Kara

Merhaba, ben Ece. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Psikoloji mezunuyum. Her ne kadar psikoloji mezunu olsam da kendimi hala öğrenci olarak görüyorum. Bilen bilir, psikoloji bölümüne bir kere başladığınızda adınızın önüne ne kadar sıfat eklenirse eklensin 'öğrenci' olarak kalırsınız. İşte tam da bu yüzden buradayım, öğrenmek ve öğrendiklerimi aktarmak için. E tabi bir de kıyıda köşede tozlanmış yazılarımın başka başka gözler tarafından okunmasının heyecanını yaşamak için. O halde peşinen 'Keyifli Okumalar!' diyelim mi?"

11 Yorum

Yorum Yap
  1. Çok faydalı bir yazı olmuş, mobbing hakkında bilinçlendikçe mücadele edebileceğimiz bir şey. Kaleminize sağlık

  2. Hem öğretici hem sanatsal bir dille gayet dozunda bir anlatım olmuş,yazınızı okudukça aslında sürekli duyduğumuz ama hakkında pek bir şey bilmedigimiz şeylerin ne anlam ifade ettiğini daha kolay anlıyorum,yalın ve içten anlatiminiz icin teşekkürler emeğinize sağlık.

  3. Daha çok insana tüm detaylarıyla ulaşabilmesi için, kesinlikle işlenmesi gereken konulardan birisiydi mobbing meselesi. Anlatımının akıcılığı konuyu daha anlaşılır bir hale getirmiş. Emeğine sağlık.

  4. Son dönemde ‘mobbing’ kelimesini çokça duyuyoruz. Umarım bir daha duymayız.🙏 Başarılı bir yazı olmuş, emeğine sağlık.💖

  5. iİlerledikçe gerilemenin ne demek olduğunu idrak edebilecek miyim şaşkınım doğrusu. Mobing gerçekten modernleşme ile birlikte daha etkisi olan bir kavram. Bunu sadece iş yerleri bazında değil de, akranlarımızın günlük yaşantısında, ailenin baskısal deformasyonlarında kolaylıkla görebiliyoruz. Yazınız gerçekten çok güzel ve bilgilendirici emeğinize sağlık 🙂

    • Durumu çok güzel özetlemişsiniz. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. 🙂

      • Yazı için ben teşekkür ederim 🙂 başarınızın devamını dilerim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Aklî Meleke ve Suç

Aklî Meleke ve Suç

Büyütülmüş Çocuk Kitabı

Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk Kitabı