Borderline Kişilik Bozukluğu(BKB) Nedir?

Borderline Kişilik Bozukluğu,; genç yetişkinlik döneminde başlayan aşırı dürtüsellik, duygulanımda ve kişiler arası ilişkilerde dengesizlik benlik algısında yetersizlik ve terk edilmeye karşı aşırı hassasiyeti olan bir kişilik bozukluğudur. Kişilik bozukluğu ise, ergenlik ve genç yetişkinlik döneminden itibaren başlayıp uzun süre devam eden, kişinin aile, çevre, arkadaş ve işinde aksaklıklara yol açan davranış ve uyum bozukluklarıdır. Kişinin hayatını büyük ölçüde olumsuz etkiler. 

Kişilik Bozuklukları Nelerdir? 

Farklı tür kişilik bozuklukları vardır. Her birinin belirtileri birbirinden farklıdır. Kişilik bozuklukları üç farklı kategoride ele alınmıştır.  

Kümesi (Soğuk, Garip, Farklı) Kişilik Bozuklukları 

  • Paranoid Kişilik Bozukluğu 
  • Şizoid Kişilik Bozukluğu 
  • Şizopital Kişilik Bozukluğu 

B Kümesi( Dürtüsel, Değişken, Dramatik) Kişilik Bozuklukları 

  • Antisosyal Kişilik Bozuklukları 
  • Sınırda Kişilik Bozuklukları 
  • Histriyonik Kişilik Bozuklukları 

C Kümesi( Anksiyöz, Korkulu) Kişilik Bozuklukları  

  • Çekingen Kişilik Bozuklukları 
  • Bağımlı Kişilik Bozuklukları 
  • Obsesif Kompulsif Kişilik Bozuklukları  

Biz bu yazıda B kümesinde yer alan “Borderline Kişilik Bozukluğu” üzerinde duracağız. 

Borderline Kişilik Bozukluğu  

Tanıma tekrar bakacak olursak: Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu; genç yetişkinlik döneminde başlayan aşırı dürtüsellik, duygulanımda ve kişiler arası ilişkilerde dengesizlik benlik algısında yetersizlik ve terk edilmeye karşı aşırı hassasiyet ile karakterize olan bir sendromdur. Aynı zamanda yoğun dürtüsellik duygu ve kişilerarası iletişimde dengesizlik yoğun öfke, intihar davranışı, benlik karmaşası olarak da tanımlanabilir. Sınırda denmesinin nedeni ise şizofreni gibi ağır hastalıklarla hafif nevrotik hastalıklar arasında sınırda olmasıdır.  

Sınırda Kişilik Bozukluğu olan bireylerde güçlü bir benlik görülmemektedir. Kendilerine karşı tutarsız bir duyguları vardır.  Bu tutarsız davranışlarını çevrelerindeki insanlara karşı da gösterirler. Hayatlarındaki herhangi bir insana karşı duyguları aniden değişir. İlişkilerini uç seviyelerde yaşarlar. Bir anda çok iyi iken bir anda çok kötü bir insana dönüştürebilirler çevrelerindekileri.

Etrafındaki insanların en ufak hareketlerinden büyük anlam çıkarabilirler. Bu yüzden hassas kişiliklere sahip insanlardır. Yine kötü davranmalar ve öfke patlamaları insanlarla ilişki türleri haline gelmiştir. Bu öfke patlamasından sonra hasta vicdan azabı çekse de karşısındaki insanın kendini bırakmasından ve onu terk etmesinden korktuğu için bu iletişim şekilleri hayatlarının bir parçası olmuş durumdadır. Ayrılma ve terk edilme durumunda yoğun öfke patlamaları, kendine ve partnerine zarar verme gibi durumlar da söz konusudur. Dürtüselliklerinin fazla olması nedeniyle hunharca para harcama, bilinçsiz cinsel ilişki, madde kullanımı, aşırı yemek yeme gibi kendilerine bu tür zararlar da verebilirler. 

Bunların yanı sıra Borderline Kişilik Bozukluğu olan insanlarda intihar olgusundan da söz edilebilir. 621 kişi ile bir çalışma yapılmıştır. %15,5 ‘inin daha önceki yıllarda en az bir kere intihar girişiminde olduğu belirtilmiştir. Yine bunun nedeni terk edilme korkusu, yalnız kalmak istememe gibi durumlardır.  

İntihar olgusunun yanı sıra kendine zarar verme durumlarında bedenine zarar verme, jiletle kendini yaralama, kendini yakma gibi durumlar gözlenmiştir. Bu durumu şöyle açıklayabiliriz: Kesme, yaralama gibi durumlarda kişi rahatlar. Gerilimden kurtulmak için böyle bir yolu tercih ettikleri söylenebilir. 

Borderline Kişilik Bozukluğu Kim Tarafından Ortaya Atılmıştır? 

Borderline terimi ilk olarak 1938 yılında Stern tarafından ortaya atılmıştır. Ancak Borderline Kişilik Bozukluğunun tanımlaması, terapisi ile illgili çalışmalar Otto Kenberg ile başlamıştır. Otto Kenberg, Borderline Kişilik Bozukluğu olan hastaların ilkel savunma mekanizmalarından yansıtmalı özdeşimi kullandıklarından bahsetmiştir. Bebeklikte bu ilkel savunma mekanizmasının kullanıldığını belirtmiştir. Yansıtmalı özdeşim bebeğin kendisini annesinden ayrıştıramadığı ve yansıtma yapmadığı dönemde ortaya çıkar.

Borderline Kişilik Bozukluklarının Belirtileri Nedir? 

Borderline Kişilik Bozukluğunun farklı tanımlamaları olmasına rağmen Amerikan Psikoloji Derneği (APA) DSM-5  (Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) ‘de Borderline Kişilik Bozukluğunu şöyle tanımlamıştır: Aşağıdakilerden beş tanesi ya da daha fazla sayıda erken erişkinlikte başlayan ve değişik bağlamlarda ortaya çıkan, kişiler arası ilişkilerde benlik algısında ve duygulanımda tutarsızlık ve belirgin dürtüsellik ile giden yaygın örüntüdür.

Belirtiler ise şöyle sıralanabilir: 

  1. Gerçek ya da imgesel bir ayrılıp gidilmeden (terk edilmekten) kaçınmak için çılgınca çaba gösterme 
  2. Gözünde aşırı büyütme (göklere çıkarma) ve yerin dibine sokma uçları arasında gelip giden, tutarsız ve gergin kişiler arası ilişki 
  3. Kimlik karmaşası: Belirgin ve sürekli, tutarsız bir benlik algısı ya da kendilik duyumu
  4. Kendine kötülüğü dokunabilecek en az iki alanda dürtüsellik (Örneğin: Yoğun para harcama, cinsellik, madde kullanımı, güvensiz araba kullanımı, tıkanırcasına yemek yeme) 
  5. Yenileyici intihar davranış girişimleri, göz korkutmaları ya da kendine kıyım davranışları 
  6. Duygu durumunda belirgin bir tepkiselliğin olmasına bağlı olarak duygulanımda tutarsızlık  
  7. Sürekli bir boşluk duygusu  
  8. Uygunsuz, yoğun bir öfke ya da öfkesini denetlemekte güçlük çekme (Örneğin: Sık sık kızgınlık gösterme, sürekli öfke, kavgaya karışma) 
  9. Zorlanmayla ilintili gelip geçici, kuşkucu düşünceler ya da ağır çözülme belirtileri 

Borderline Kişilik Bozukluğu Neden Olur? 

Borderline Kişilik Bozukluğu yapılan çalışmalar sonucunda biyolojik, sosyal ve psikolojik olmak üzere birçok etki olduğu belirlenmiştir.  

Genetik Faktörler 

Genetik faktörlere baktığımız zaman %40‘a kadar etkili olduğu araştırmalarda ortaya koyulmuştur. Borderline Kişilik Bozukluğunda genetik faktörler azımsanamayacak derecededir.  

Nörobiyolojik Faktörler  

Nörobiyolojik nedenlerde ise korteksin belli bölümlerinde gri madde azalması, amigdala faaliyetlerinde artış, prefrontal korteks ile amigdala arasındaki bağlantının bozulması gibi durumlardan söz edilebilir. 

Çevresel Faktörler  

Çevresel, sonradan olan faktörlere baktığımız zaman bebeğin ilk dönemlerinden itibaren bakım vereni ile ilgili durumlardan söz edilebilir. Bu dönemlerde anne ile sağlıklı bir iletişim söz konusu değildir. Anne ile kaygılı-kararsız türünde bağlanma şekli geliştirir. Bu bağlanma türüne baktığımız zaman anne tutarsız bir ilişki içindedir. Anne bazen bakım veriyor bazen vermiyor. Bazen seviyor bazen sevmiyor. Bebeğin de bu davranışlar sonrası aklı karışıyor. Anneye yapışma, onu bırakmama tutarsız ilişkiler sonucu oluşturulur. Bağlanma türleriyle alakalı daha detaylı bilgiler için ilk yazımı okuyabilirsiniz.  

Borderline Kişilik Bozukluklarına başka bir etki de çocukluk dönemi travmalardır. Son 30 yılda yapılan çalışmalar çocuğun travmalarının borderline kişilik bozukluğunun yanında birçok kişilik bozukluğunda da etkili olabileceğini ortaya koymuştur.  

Çocukluk döneminde ebeveynlerin çocuklarına karşı davranışları da önem teşkil etmektedir. Örneğin çocuk yapmaması gereken bir şey yaptığı zaman bunu ailesi ile paylaştığında anne-babası aşırı katı, cezalandırıcı davranmamalıdır. Çocuk şu düşünceye kapılır: “Ben yanlış şeyler yapıyorum, ailem de yanımda değil. O zaman ben kötüyüm. Bir daha bir şey söylemeyeceğim ki bana kızmasınlar.” Çocuğun sizinle paylaşmasını konuşmasını sağlayın. Aksi taktirde sizden habersiz birçok şeye girişebilir. Çocuk zamanında duygularını ifade edemediği için içinde biriktirmiştir. Büyüyünce içinde öfke patlaması olarak ortaya çıkıyordur. Çocukla asla ve asla küsmeyin. Bu onda büyük bir etki bırakacaktır. Çünkü bu şekilde onu her an bırakacağınız izlenimi vermiş olursunuz. 

Borderline Görülme Sıklıkları 

Toplumda borderline görülme sıklığı %2 ile %3 arasındadır. 

Borderline Vaka Örnekleri  

Geçtiğimiz senelerde hatırlayacağınız üzere ses yarışmasıyla tanıdığımız Mutlu Kaya isimli birisi vardı. Bu örneği verirken elbette kesin Borderline diyemeyeceğiz fakat örnek teşkil etmesi açısından akılda kalabilir. Kızı takip ediyor, kaldığı yeri buluyor. Gece evinden aşağıya inmesi konusunda tehditler savuruyor ve en sonunda kızı felç bırakıyor. 

Bunun gibi Borderline Kişilik Bozukluğu örnekleri okumanız ve görmeniz için aşağıda makaleler sonunda vaka örnekleri ve bir video bıraktım. 

(Editör tavsiyesi: Web sitede yer alan “ÖFKE VE ÖFKE KONTROLÜ” yazısını okumak için tıklayınız)

KAYNAKÇA:

  • ANÇEL,G.,DURMUŞ, Ö., DOĞANER, G.,(2010). Borderline Kişilik Bozukluğu: Tedavi ve Hemşirelik Bakımı, Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, C.1, S.3,s.133-138.
  • ALGAÇ KULU, M., (2018).Borderline Kişilik Bozukluğu: Bir Gözden Geçirme, Medeniyet Araştırmaları Dergisi, C.3, S.5, s.11-20.
  • GÜROL, İ., (2014). Borderline Kişilik Örüntüsünde Bölünme Mekanizması ve Psikoterapi Süreci: Vaka Örneği, Ayna Klinik Psikoloji Dergisi, C.1, S.1, s.1-12.
  • KURT, A.,(2020). Sınırda Kişilik Bozukluğu: Sınırların Ötesinde Koşulsuz Kabul Arayışında Bir Vaka Sunumu, YDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, C.13, S.2, s. 110-128.
  • AKYÜZ,C.,(2018). Nesne İlişkileri Kuramı Çerçevesinden Sınır (Borderline) Kişilik Örüntüsüne Bakış, Vaka Örneği ile Savunma Mekanizmalarının Yorumlanması, Ayna Dergisi, C.5, S.3, s.1-20.
  • DERİN,G., ÖZTÜRK,E., (2018). Dissosiyatif Bozukluklar ve Sınırda (Borderline)Kişilik Bozukluğunda Ruhsal Travma, BARTIN ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ , C.3, S.3, s. 29-41.
  • İÇİMDEKİ SEN YOTUBE KANALI: BİR BORDERLİNE (KİŞİLİK BOZUKLUĞU) HASTASINA SORDUK 42. BÖLÜM https://www.youtube.com/watch?v=62iXYJqTe4k
  • İYİ HİSSETMEK YOUTUBE KANALI: BORDERLİNE / SINIR KİŞİLİK BOZUKLUĞU https://www.youtube.com/watch?v=SRL6B01Yn80

 

ANÇEL,G.,DURMUŞ,Ö., DOĞANER,G.,(2010), BORDERLİNE KİŞİLİK BOZUKLUĞU: TEDAVİ VE HEMŞİRELİK BAKIMI, PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ DERGİSİ,1 (3),133-138 ALGAÇ KULU,M., (2018), BORDERLINE KİŞİLİK BOZUKLUĞU: BİR GÖZDEN GEÇİRME, MEDENİYET ARAŞTIRMALARI DERGİSİ, 3(5), 11-20 GÜROL,İ., (2014), BORDERLİNE KİŞİLİK ÖRÜNTÜSÜNDE BÖLÜNME MEKANİZMASI VE PSİKOTERAPİ SÜRECİ: VAKA ÖRNEĞİ, AYNA KLİNİK PSİKOLOJİ DERGİSİ, 1 (1), 1-12 KURT,A.,(2020), SINIRDA KİŞİLİK BOZUKLUĞU: SINIRLARIN ÖTESİNDE KOŞULSUZ KABUL ARAYIŞINDA BİR VAKA SUNUMU, YDÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ , 13(2), 110-128 AKYÜZ,C.,(2018) NESNE İLİŞKİLERİ KURAMI ÇERÇEVESİNDEN SINIR (Borderline) KİŞİLİK ÖRÜNTÜSÜNE BAKIŞ: VAKA ÖRNEĞİ İLE SAVUNMA MEKANİZMALARININ YORUMLANMASI, AYNA DERGİSİ, 5(3), 1-20 DERİN,G.,ÖZTÜRK,E., (2018), DİSSOSİYATİF BOZUKLUKLAR VE SINIRDA (BORDERLİNE) KİŞİLİK BOZUKLUĞUNDA RUHSAL TRAVMA, BARTIN ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ , 3 (3) , 29-41 İÇİMDEKİ SEN YOTUBE KANALI: BİR BORDERLİNE (KİŞİLİK BOZUKLUĞU) HASTASINA SORDUK 42. BÖLÜM İYİ HİSSETMEK YOUTUBE KANALI: BORDERLİNE / SINIR KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Yazar: Beyzanur Canruh

Herkese merhaba ben Beyzanur. Gümüşhane Üniversitesi Psikoloji Bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Okumayı çok severim. Sizinle yazılarımı paylaşacağım için çok heyecanlıyım.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

travma algısı kapak

Travma Algısı

YEME BOZUKLUKLARI

Yeme Bozuklukları