Bütün Beyinli Çocuk (Kitap İncelemesi)

Uykusuzluk, çamurlu spor ayakkabılar, ceketin üzerindeki yemek lekeleri, ev ödevi savaşları ve bitmez tükenmez “Ama o başlattı!” nidâları… Bunlar çoğu ebeveyn için rutin durumlardır. Ancak bunlarla baş etmek, yani ebeveyn olmak kişiden kişiye farklılaşmaktadır. Herkesin ebeveynlik stili kendine has olmakla birlikte bazı ebeveynler nasıl daha iyi anne ya da baba olurum gibi sorularla kendilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Bu amaçla çeşitli kaynaklara başvurmaktadırlar. Kimisi alanın uzmanlarının hazırladığı nitelikli olarak adlandırabileceğimiz kitaplardan yardım alırken kimisi de alan dışı diye adlandırabileceğimiz, çocuk yetiştirme konusunda herhangi bir eğitimi olmayan kişiler tarafından yazılan kitapları okumaktadır.

Özgün adıyla The Whole-Brain Child Türkçesi ile Bütün Beyinli Çocuk kitabı ise  alanın uzmanı olarak nitelendirilen UCLA Tıp Fakültesi’nde psikiyatri klinik profesörü olan Daniel J. Sıegel ve Sıegel’ın öğrencisi olan aynı zamanda Mindsight (Akıl gözü) Enstitüsü ebeveyn işleri müdürü olan Tına Payne Bryson tarafından 2011 yılında ebeveynlere yardımcı olması amacıyla yazılan bir başucu kitabıdır. 

Bütün Beyinli Çocuğun Felsefesi Nedir?

Ebeveynler, genellikle çocuklarının bedenleri konusunda uzmandır. Örneğin bir yarayı nasıl temizleyeceklerini, hangi derecenin üzerindeki beden ısısının ateş olduğunu ya da yatmadan önce ne tür yiyeceklerin çocuklarına verilmemesi gerektiğini bilirler. Peki ebeveynler çocuklarının karar verme, akıl yürütme, problem çözme, empati kurma gibi yetilerine kaynaklık eden beyinleri hakkında ne kadar bilgi sahibidir? İşte Bütün Beyinli Çocuk kitabını benzerlerinden ayıran nokta da tam burasıdır. Bütün Beyinli Çocuk kitabı, çocuk yetiştirirken ebeveynlere beyin faktörünü hatırlatmaktadır. Çocuklarının beyinleri hakkında temel bilgilere sahip olmanın onlarla kurdukları iletişimi ne denli artırdığını göstermektedir. Bu nedenle “Bütün-Beyin” denen bir perspektifle 12 strateji oluşturmuşlardır. Kitap bu 12 stratejinin neler olduğunu ve bunların ebeveynler tarafından nasıl uygulanacağını anlatmaktadır.

Çocuğunuzun Gelişmekte Olan Beynini
Güçlendirmek İçin Devrim Niteliğinde 12 Strateji:

1.Çocuğunuzla Bağ Kurun ve Onu Yeniden Yönlendirin: Duygu Dalgaları Üzerinde Sörf Yapmak

Bir çocuk üzgün olduğu vakit, onun sağ beyninin duygusal ihtiyaçlarına yanıt vermezsek mantık da genellikle işe yaramayacaktır. Bu empati kurmanın özünü oluşturmaktadır. Bizler karşımıza çıkan zorlukları sözcükle ya da mantıkla halletme eğilimindeyizdir. Ama dört yaşında bir çocuk için bu kolay bir şey değildir. Bu strateji ile çocuğumuzla yapacağımız bazı konuşmalarda mantığın öncelikli amacımız olmayabileceğini fark edebileceğiz.

2. Sorunu Halletmek İçin Sıkıntının Adını Koyun: Güçlü Duyguları Anlatmak İçin Hikâye Anlatmak

Sağ beynimiz duygularımızla, sol beynimiz mantığımızla çalışır. Eğer çocuklar kötü bir olay yaşarlarsa beyinlerinin sağ yarım küresi aktif hale gelir. Ağlayabilir ve korkabilirler. Ancak ebeveynler olarak bizler çocuklarımızın yaşadıkları sıkıntıyı hikâye hâline çevirirsek, yani çocuğumuzun yaşadığı olayı yeniden anlatırsak mantıktan sorumlu sol yarım küre ile duygudan sorumlu sağ yarım küreyi birleştirmiş oluruz. Yaşadıkları olayın ayrıntılarını anlattıkça mantıkları devreye girecek ve yaşadıkları kötü duygu gittikçe yerini mantığa bırakacaktır.

3. Hangisini Devreye Sokmalı veya Sokmamalı: Beynin Üst Katına (Üst Beyne) Hitap Etmek

Bu stratejiyi anlamak için beyninizin iki katlı bir ev olduğunu düşünün. Alt kattaki beyniniz (Alt Beyin), nefes alma ve göz kırpma gibi temel fonksiyonlardan, dövüşme ve kaçma gibi doğuştan gelen tepkilerden, öfke ve korku gibi güçlü duygulardan sorumludur. Üst kattaki beynimiz ise (Üst Beyin); düşünme, hayal kurma ve plan yapma gibi daha karmaşık zihinsel süreçlerden sorumludur. Beyninin üst katı çalışan çocuk olgun ve sağlıklı özellikler göstermektedir. Ancak  yaşındaki bir çocuktan her zaman üst beynini kullanmasını beklemek pek gerçekçi olmaz. Ebeveynler olarak çocuklarımızın öfkeli anlarında onları alt beyinlerinden uzaklaştırıp üst beyinlerini devreye sokmak sanılanın aksine çok zor değildir.

4. Onu Kullanın veya Kaybedin: Beynin Üst Katını (Üst Beynini) Çalıştırmak

Ebeveynler olarak çocuklarımızın üst beyinlerini çalıştırmalarına yardımcı olmalıyız. Beynin üst katı bir adale gibidir. Çalıştırıldığı vakit güçlenir ve daha iyi performans sergiler. Bu sayede çocuklarımız sağlıklı karar verebilecek, duygularına ve bedenlerine hâkim olabilecek, önce kendilerini anlayıp sonra başkalarını anlayabilecekler.

5.Hareket Ettirin veya Kaybedin: Aklı Kaçırmamak için Bedeni Hareket Ettirmek

Bu strateji diğer stratejilere takviye niteliğindedir. Yapılan araştırmalar, bedensel hareketlerin beynin kimyasını doğrudan etkilediğini göstermektedir. Duygularımızın pek çoğu aslında bedenimizde başlar. O yüzden çocuklarımızın üst beynini harekete geçirmek için hareketten yararlanabiliriz. Çeşitli örneklerle anlatılan bu strateji sayesinde çocuğunuzun üst beynini kolaylıkla devreye sokabileceksiniz.

6.Çocuğunuza Aklının Uzaktan Kumandasını Kullandırın: Anıları Yeniden Canlandırmak

Entegrasyonu teşvik etmenin bir yolunun hikâye anlatmak olduğunu söylemiştik. Hikâye anlatmak örtük ve açık belleklerin de entegre edilebilmesi için önemlidir. Burada hikâyeyi biraz daha farklılaştırarak çocuklarımıza içlerinde bir uzaktan kumanda olduğunu söyleyerek, korktukları yerde hikâyeyi durdurabileceklerini ve istedikleri zaman devam ettirebileceklerini söyleyebiliriz. Böylece çocuklar yüzleştikleri şeylerin aynı zamanda kontrolünü de eline alır.

7. Çocuğunuza Hatırlatmayı Hatırlayın: Yeniden Hatırlamayı Ailenizin Günlük Hayatının Bir Parçası Yapmak

Çocuklarımıza yapacağımız hatırlatmalar onların örtük ve açık anılarını entegre etme yeteneklerini artıracaktır. Çocuklarımıza soracağımız sorular yaşlara göre farklılık gösterse de gününün nasıl geçtiği sorusunu daha detaylandırarak sormak çocuğun beynini harekete geçirerek hatırlama eyleminde bulunmasını sağlayacaktır.

8. Duygu Bulutlarının Geçip Gitmesine İzin Verin: Çocuklarınıza Duyguların Gelip Geçici Olduğunu Öğretmek

Arkadaşının doğum günü partisine gidememek bazen bir çocuk için dünyanın sonu olabilir. Yaşadığı öfke durumunun ya da üzüntü durumunun asla geçmeyeceğini düşünür. Ancak burada yapılması gereken ruh
hallerinin geçici olduğunu çocuklarınıza öğretmek olacaktır.

9. Eleme: İçimizde Neler Olup Bittiğine Dikkat Etmek

Ebeveynler olarak bizlerin önemli görevlerinden bir tanesi çocuklarımızın kişisel farkındalıklarını onlara hatırlatmamızdır, kişisel farkındalığa nasıl erişeceklerini onlara anlatmamızdır. Bu bölümde farkındalık geliştirici çeşitli örnekler bulunmaktadır.

10. Çocuğunuzun Akıl Gözünü Çalıştırın: Ana İstasyona Geri Dönmek

Akıl gözü, çocukların farkındalık kazanmaları için çok önemlidir. Ebeveynler olarak çocuklarımızın akıl gözünü geliştirdiğimizde çocuklarımız endişe ve hayal kırıklığı gibi duygularla kendileri baş etme yolu bulabilecektir.

11. Aile İçi Eğlence Faktörünü Geliştirin: Birbirinizden Keyif Almanın Önemini Vurgulamak

Çocuklar ebeveynleriyle geçirdikleri vakitten ne kadar çok keyif alırlarsa, insan ilişkilerine o kadar değer verirler ve gelecekte daha sağlıklı ve olumlu ilişkisel deneyimler yaşamayı o kadar fazla arzu ederler.

12. Çatışmaları Bağ Kurmak İçin Kullanın: Çocuğunuza “Biz” Sözcüğünü Hatırda Tutarak Tartışmayı Öğretmek

Çocuklarımızı çatışmadan korumak bazılarımız için bir öncelik olabilir. Ancak bu kaçınılmaz bir durum. Peki çatışma hep varsa biz bunu neden kendi lehimize çevirmiyoruz? Anlaşmazlığın içinde çözümler gizlidir.

Daniel Siegal ve Tina Bryson, gerek kendi ebeveynlik tecrübelerinden gerekse de mesleki tecrübelerinden oluşturduğu bu 12 stratejiyi kitapta ayrıntılarıyla açıklamıştır. Sizler de stratejilerin nasıl uygulanacağını merak ediyorsanız, size kitabı okumanızı şiddetle tavsiye ederim. 

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk Kitabı” yazısını okumak için tıklayınız.)

Yazar: Meryem Yılmaz

Merhaba, ben Meryem. Marmara Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık 3.Sınıf öğrencisiyim. Araştırma yapmayı, okumayı ve çalışmayı çok seviyorum. Bu nedenle öğrendiklerimi sizinle paylaşmak için sabırsızlanıyorum! Keyifli okumalar!

4 Yorum

Yorum Yap
  1. Şuanda okumakta olduğum bir kitap 🙂 Kaleminize sağlık…

    • Kitabı okumanıza çok sevindim. Gerçekten bilgilendirici ve herkesin okuması gereken bir kitap. Yorumunuz için çok teşekkür ederim 🙂

  2. Bu yazıdan sonra kesinlikle en kısa zamanda alıp okuyacağım bir kitap! Kalemine sağlık. 🙂

    • Bunu duyduğuma çok sevindim! Yorumun için çok teşekkürler. Şimdiden keyifli okumalar 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Özkıyım Girişim ve Nedenleri

Özkıyım Girişim ve Nedenleri

Erotomani Nedir? IMG 1102

Erotomani Nedir?