Cahil Cesareti: Dunning Kruger Etkisi

Etrafımızda yetkin olmadığı alanlarda bile çekinmeden konuşan, bilgisinin doğru olduğunu bile bilmeden adeta cesurca tavırlar sergileyen birileri mutlaka vardır. Halk dilinde cahil cesareti olarak adlandırılan bu durum, araştırmalarda da kendisine yer bulmuştur. 1990’lı yıllarda sosyal psikolog olan David Dunning ve Justin Kruger, insanların sahip olduğu bu kendini abartma eğilimine dair araştırmalar yapmıştır.

Dunning Kruger Etkisinin Ortaya Çıkmasının Ardındaki Olay

1995 yılında McArthur Wheeler adında bir kişi, limon suyunun görünmez bir mürekkep işlevi görerek yazı yazmada kullanıldığı bilgisine dayanarak, bankaya soygunculuk yapmak için yüzünü ve bütün vücudunu limon suyu ile kaplıyor. Wheeler’ in düşüncesine göre limon suyuyla birlikte görünmez olacak ve bankada bulunan kameralar onu göremeyecekti. Wheeler banka soymayı başarsa da tabii ki kameralardan gizlenemedi ve kimliği tespit edilerek aynı gün içerisinde yakalandı.

Kimya alanında derin bir cehalete sahip olmasına rağmen Wheeler bu durumun farkında değildi ve kendisinin uzman olduğuna inanıyordu. Bu uzmanlığı sayesinde polisleri alt edebileceğini sanan Wheeler, neticede hem suç işlemiş hem de gülünç duruma düşmüş oldu. Dunning ve Kruger’i harekete geçiren bu olayla birlikte cehaletten doğan cesaretin sebeplerine dair araştırmalar yapılmaya başlandı.

Dunning Kruger Sendromu Nedir?

Bir konu hakkında fazla bilgiye sahip olmayan insanlar, kendi hatalarını veya bilgi eksikliklerini tespit edecek bilgi ve beceriye de sahip değillerdir. Bu kör noktalar nedeniyle, nerede yanlış yaptıklarını göremezler ve mükemmel olduklarını varsayarlar. Hayali üstünlük hissine kapılan bu insanlara yetkinlikleri sorulduğunda ise gerçekte olandan daha iyi bir profile sahip olduklarını düşündükleri görülmüştür. Cehaletlerinden dolayı cesur olan bu kişiler, çoğunlukla kendilerini bilgisiz oldukları konularda uzman kişi olarak gösterme eğilimindedirler.

Cornell Üniversitesinde Dunning ve Kruger bu konu hakkında kişilerin davranışlarını temel alan bir deney yapmışlardır. Öğrencilerin bilgi düzeylerini ölçmek için çeşitli sorular hazırlanarak 45 öğrenciden bu soruları yanıtlamaları istenmiştir. Sorular yanıtlandıktan sonra öğrencilerin görüşleri alınmıştır. Test sonuçları incelendiğinde araştırmaya katılanlar arasından soruların %10’una bile yanıt veremeyen deneklerin özgüveni oldukça yüksek bir seviyede çıkarken az sayıda doğru yaptığını düşünen öğrencilerin %90 oranında doğru cevap verdikleri ve alçakgönüllülük yaptıkları tespit edilmiştir.

Dunning ve Kruger’in yaptığı bu araştırmada bir konu hakkında bilgi sahibi olmayan insanların bilgili olmadıkları konu hakkında kendilerini üstün gördükleri, diğer yandan ise bir konu hakkında bilgili olan insanların kendilerini oldukları seviyeden daha aşağıda gördükleri sonucu elde edilmiştir. Bilgisiz insanların gelecek ile ilgili öngörülerinin de yanlış analiz kabiliyetleri yüzünden zayıf olduğunu ve bunu anlayabilecek kapasiteye bile sahip olmadıklarını ortaya çıkaran araştırma; bilgili, sınırlarının farkında olan insanların ise geleceğe yönelik doğru yargılama yapabildiğini iddia etmiştir. Dunning ve Kruger’ın ortaya attığı teoride kısaca: “Cehalet, gerçek bilginin aksine bireyin kendine olan güvenini arttır.” sonucuna ulaşmışlardır.

Dunning ve Kruger’ın (1999) yaptığı araştırmada kısaca şu teoriler ortaya çıkmıştır:

  • Niteliksiz insanlar sahip oldukları özelliklere aşırı değer biçme eğilimi gösterirler.
  • Niteliksiz insanlar ne ölçüde yeteneksiz olduklarının farkında değillerdir.
  • Bilgisiz insanlar diğer insanlardaki özelliklerin niteliğini analiz etmede de yetersizdir. Kendi özelliklerini doğru yargılayamadıkları gibi onların özelliklerini de doğru yargılayamazlar. Bu yüzden de çoğu zaman diğerlerini kendilerine göre daha ‘beceriksiz ve bilgisiz’ olarak görürler.
  • Eğitim, bilgisiz insanların özelliklerinin farkına varmasını sağlayabilir. Bu ilerleme süreci niteliksiz
    insanların yetkin hale gelmeleri ile sağlanabilir.

Dunning Kruger Sendromuna Sahip Kişilerin Davranış Biçimleri

  • Bu kişiler eğitimi ve bilgiyi aşağılayarak her konu hakkında en iyisini kendilerinin bildiklerini iddia ederler.
  • Yaptıkları her işte kendilerinin herkesten daha fazla çalıştığı havası yaratmaya çalışırlar ve gürültülü çalışarak çok iş yaptıklarını göstermek isterler.
  • Normal insanlar kendi bilgilerinin olmadığı konularda o alanda uzman olan kişilere danışmayı sorun olarak görmekten ziyade kendisine faydalı olacağını düşünürler. Dunning Kruger Sendromu olan kişiler ise hemen her alanda üstün fikirlere sahip ve yetkin olduklarını düşünerek her işi yapabileceklerine inanırlar. Kendilerinin fikri alınmadan yapılan işlerin ise eksik olacağını düşünürler.
  • En ufak bir fikirlerinin dahi olmadığı ve öngörülerde bulunamadıkları konularda bile sanki bu olayı tecrübe etmiş gibi davranmayı severler.
  • Başarısızlıklarını asla kabul etmezler.
Cahil Cesareti: Dunning Kruger Etkisi bertrand russell

“Dünyanın en büyük problemi, akılsız ve fanatik kişilerin kendilerinden son derece emin olması, buna karşılık zeki insanların sürekli şüpheler içinde olmasıdır.”

-BERTRAND RUSSELL

Cahil kişiler hem bilgisizliğinin farkında olmayıp hem de mesleki açıdan yeterli ve başarılı olduklarını düşünmekte çok başarılıdırlar. Bu sayede mutlu ve kaliteli yaşamanın formülünü bulmuş gözüküyorlar. Fakat bu durum cahil ama cesaretli kişilerin, yetenekli ve bilgili olan diğer insanların önüne geçmesine büyük ölçüde olanak sağlamaktadır. Toplumun geneline yayılan bu durum ilk başta basit gibi görülse de insanların mevcut konumları göz önüne alındığında gereksiz özgüvenle başarılı bir şekilde yapılmayan işlerin toplumun işleyişini bozduğu ve yanlış bilginin yayılmasına yol açtığı söylenebilir. Bu gibi durumların ortaya çıkmaması için nitelikli insanların kendileri için doğru değerlendirmeleri yapmaları, geri planda kalmaktan vazgeçip cesur davranarak ve cahil cesareti sergileyen insanların önüne geçmeleri gerekmektedir.

Yazar: Pelvin Tilki

Merhaba, ben Pelvin. Sakarya Üniversitesi sosyoloji bölümü öğrencisiyim. Okumak ve araştırmak hayatımın her zaman en güzel parçası oldu. Bilgiyi birlikte çoğaltabilmek adına yazılarımın üzerinizde tesiri olması dileğiyle. Sevgiler.

2 Yorum

Yorum Yap

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Helikopter Ebeveynlik

Helikopter Ebeveynlik Nedir?

Özgürlükten Kaçış

Özgürlükten Kaçış