Öz Şefkat Nedir?

Şefkat, başka bir insanın acısını anlama ve o kişiye karşı anlayış gösterme becerisi iken öz-şefkat, kendimizle dost olabilme becerisidir. Kendimizi sevmeyi ve anlamayı öğretir. Bunu anlayabilmek için kötü bir zamandan geçmeniz gerekir. Daha özel olarak öz-şefkat; algılanan yetersizlik, başarısızlık veya genel ıstırap durumlarında, kişinin şefkati kendisine göstermesidir.

Karşılaştığınız olumsuzluklarda kendinize olan tepkiniz neler oluyor? Kendinizi motive eder gibi, severek mi eleştiriyorsunuz yoksa kendinizi cezalandırıyor musunuz?

Sevdiğiniz bir kişiyi düşünün. Olumsuz bir durumla karşı karşıya kalmış ve çok üzgün. Ne yaparsınız?

Muhtemelen siz de ona motive edici şeyler söyleyeceksiniz. ‘’Üzülme, kendini olduğun gibi sev, bu durum senin yüzünden olmadı/olduysa bile bir dahaki sefere daha temkinli yaklaşırsın, kendine bu kadar haksızlık etme…’’ gibi cümleler kurarız, değil mi?

Peki kendinize bunu yapıyor musunuz? Başkaları acı çekerken ona nasıl davranıyorsanız, kendinize de öyle davranıyor musunuz? İşte öz-şefkat, kişinin kendine de sevdiği biri gibi davranmasıdır. Kişinin kendine de ihtiyacı olan desteği, anlayışı göstermedir.

Doğu felsefesine göre acı, insan yaşamının bir parçasıdır ve acıdan kaçınılmaz, acı yaşanır ancak önemli olan acı ile uygun şekilde yaşamaktır. Öz-şefkat de acı ve zor deneyimlerle uygun bir şekilde yaşamanın en etkili yoludur. Öz-Şefkatli Farkındalık (mindful self-compassion) eğitiminin kurucularından Kristin Neff’in araştırmalarına göre öz-şefkatin üç bileşeni bulunuyor:

  • Öz Nezaket
  • Ortak İnsanlık Hissiyatı
  • Bilinçli Farkındalık (Mindfulness)
Öz Şefkat Nedir? Oz Sefkat Nedir resim 1

Öz Nezaket

Birçoğumuz özellikle zor zamanlardan geçerken kendimize acımasızca, aşağılayıcı bir şekilde davranırız. Hatta bazen başkalarına bile söyleyemediklerimizi kendimize söylerken hiç çekinmeyiz. Öz-nezaket, kendimize tıpkı başkaları gibi anlayışlı, sevgili ve iyilikle yaklaşmaktır.

Ortak İnsanlık Hissiyatı

Yaşadığımız olumsuzluklarda sanki sadece biz acı çekiyormuşuz da, diğer insanlar sorunsuzca hayatlarına devam ediyor gibi hissederiz. Halbuki acı, hayatın bir parçasıdır. Her insan acı çeker, her insan olumsuzluklarla karşılaşır. Öz-şefkat ile herkesin acı çektiğini fark eder ve kendi acımızı insan olmamızın bir parçası olarak görürüz.

Bilinçli Farkındalık (Mindfulness)

Öz-Şefkatli Farkındalık (Mindful Self-Compassion) eğitiminin kurucularından Christopher Germer, Mindfulness’ı, ‘’Deneyimlediğimiz şeyin ne olduğunu, onu deneyimlemekte olduğumuz sırada fark etmek’’ olarak özetler. Bilinçli farkındalık, dengeli bir dikkat halidir. Acıyı çekebilmemiz için öncelikle hissetmemiz gerekir ve buna uygun doğru bir farkındalık geliştiririz. Yaşadığımız acıyı küçümsemeden ya da büyütmeden, olduğu gibi yaşamayla ilgilidir. Bilinçli farkındalık, ‘’Şu anda ne hissediyorum?’’ diye sorar.

Öz-şefkat yalnızca acıyı fark etmek değil, acıyı yatıştırmakla ilgili eylemler yapma motivasyonunu da içerir.

Kristin Neff’in Kendine Merhamet kitabında çok güzel ifade ettiği gibi: “Kendine şefkatin güzelliği, olumsuz duyguları olumlu olanlarla değiştirmek yerine, olumsuz olanları kucaklayarak yeni olumlu duyguların üretilmesidir. Acı verici duygularımızın yanında olumlu bakım ve bağlılık duyguları da hissedilir. Kendimize şefkat duyduğumuzda, güneş ışığı ve gölge aynı anda deneyimlenir “.

Öz Şefkatin Yararları

  • Diğer insanlara karşı şefkat duygumuz artar.
  • Diğer insanları daha az yargılamamızı sağlar.
  • Motivasyon artar.
  • Amaçlara odaklanmayı ve iyi hissetmeyi sağlar.
  • Mükemmeliyetçilik duygusu azalır.
  • Kaygı, stres, depresyon daha az görülür.
  • Yaşamdan haz alma duygusu artar.
  • Mutluluk duygusu artar.

Güzel bir dizeyle yazıma son vermek istiyorum. Belki de aynadakini sevmene yardımcı olabilir, bir nebze farkındalık sağlayabilir.

Bir vakit gelecek ki,

Kendi kapının önüne gelecek,

Aynanda gördüğün kendini

Büyük bir coşkuyla selamlayacak

Ve onun konuk severliğine

Gülümseyerek karşılık vereceksin.

-Derek WALCOTT

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Sevme Sanatı Kitabı” yazısını okumak için tıklayınız.)

Anahtar Kelimeler: Öz şefkat, farkındalık, kendini sevme, mindfulness.

KAYNAKÇA:

  • Zeynep Selvili (2018), Öz Şefkat, 7 Mart 2021 tarihinde https://www.zeynepselvili.com/tr/oz-sefkat adresinden alındı.
  • BAYAR, Öznur (2018), TUZGÖL DOST, Meliha (2018), Üniversite Öğrencilerinde Öz-Şefkatin Yordayıcıları Olarak Bağlanma Tarzı ve Algılanan Sosyal Destek.
  • Beverly Engel (2020), Coping With the Coronavirus With Mindfulness and Compassion, 7 Mart 2021 tarihinde https://www.psychologytoday.com adresinden alındı.

Yazar: Nisa Kaya

Merhaba, ben Nisa. Psikoloji bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Bilgilerimi ve araştırmalarımı aktardığım bu platformda umarım güzel kalplerinize dokunabilirim. Keyifli okumalar!

Bir Yorum

Yorum Yap

Web Site İçi Kaynakça

  1. Web Site İçi Kaynakça:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sosyal Medyanın Psikolojik Etkisi sosyal medya psikolojik etkisi kapak resim

Sosyal Medyanın Psikolojik Etkisi

ÖĞRENME NEDİR kapak

Öğrenmenin Sonsuzluğu