Psikoloji ve Resim Sanatının Etkileşimi

Sanat, duyguları ifade etme yolundaki en önemli araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Sanat kavramının varlığı sanatçıya bağlıdır. Sanatçılar ise birbirinden farklı özelliklere sahip insanlardır ve doğal olarak farklı psikolojilere sahiptirler.

Sanat, duyguları ifade etme yolundaki en önemli araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Sanat kavramının varlığı
sanatçıya bağlıdır. Sanatçılar ise birbirinden farklı özelliklere sahip insanlardır ve doğal olarak farklı psikolojilere sahiptirler. Gombrich’e göre:

“Aslında sanat diye bir şey yoktur, sadece sanatçılar vardır.”

– Ernst Gombrich

Yani aslında sanatçı özne, sanat ise nesnedir.

Peki Nedir Bu resim Sanatı, Sanat Neyin Nesnesidir?

Sanat eseri türü olan resimde görsel ögeler vardır. Belirli bir düzen içinde bulunan bu ögeler, resim sanatının mantığını oluşturur. Renk değerleri, ışık-gölge ve perspektif ile derinlik algısı verilmeye çalışılır. Ortaya çıkan resim ne olursa olsun resimler sanatçıların ruhsal durumlarını yansıtır. Tarih boyunca resim yapmak insanların bir ifade ve iletişim aracı olmuştur. En ilkel çağlardan günümüze kadar gelen resim sanatı ve psikoloji etkileşimi oldukça önemlidir. 

Sanat, insanın psikolojisine hitap ettiği için sanat ile meşgul olmak insanı rahatlatır. Sanat ile zaman geçirerek mutlu olan insan aynı zamanda huzura ulaşmış ya da yaklaşmış olur. Sanat; bazen hayatın zorluklarından, hatırlanmak istenmeyen gerçeklerden bazen de beklenmeyen gelecekten kaçıştır. Resim yaparak gerçek dünyada insanın ulaşamadıklarını önündeki sayfaya dökmesini sağlar. Böylece kişi eseri ile empati yaparak çizgilerinin arasında bir süre de olsa gezmiş rahatlamış olacaktır. Kimi zaman da resim yaparak gerçeklik dışına, hayal dünyasına çıkılır. Gerçek dışı bir resim yapmak insanın hayal gücünün de gelişmesini sağlar.  

Resim yapmak robotlaşmanın önüne geçer. Günümüzde teknoloji kullanımının artması insanın yaşam biçimini oldukça etkilemektedir. Günlük hayatında bir robot gibi yaşamaya başlayan insan, ruh halinde bu robotlaşmanın etkilerini hissedecektir. İnsanlar farkında olmadan da olsa gün içinde kullandıkları teknolojik aletlerin biriymiş gibi yaşamaya başlayabilir. Hızlı ve tekdüze yaşam insanı içinde bulunduğu toplumdan uzaklaştırabilir. Resim yapmak insanı bu tekdüzelikten ve otomatik gerçekleştirilen hızlı eylemlerden uzaklaştıracaktır.  Aynı zamanda sanat vefalı bir arkadaştır. İnsana eşlik eder, insanın içinden geçenleri yargılamadan kabul eder. Koşulsuz bir kabul sunar. Boş zemine çizilen sırları saklar ve korur. Yalnızlık duygusunun olumsuz etkilerinden insanı uzaklaştırmaya yardımcı olur. Aynı zamanda duyguları kontrol etme konusunda da insana yardımcı olur. Olumlu duyguları yansıtmasının yanında insanın olumsuz duygularını da aktaracağından insanda arınma hissi ortaya çıkarır. 

Resim sanatı bilinçaltını beyaz zemine boşaltır. Bilinçaltından etkilenen insan resim yaparak kafasının içindekileri somutlaştırmış olur. Ressam Jackson Pollock şöyle diyor:

“Benim resimlerimin kaynağı bilinçaltıdır. Resimlerimi de tıpkı desenlerim gibi ele alıyorum, yani doğrudan doğruya, peşin çalışmalara başvurmaksızın… Resmi yaparken neyin meydana geldiğini pek fark etmiyor, ne yaptığımı ancak işin sonunda görebiliyorum.”

Resim yapmak bilinçaltında gizli kalmış veya sözlü olarak ifade edilememiş ifadelerin sanatın diliyle ifade edilmesidir.  Sanat bu noktada bir terapi yöntemidir. Psikolojiye göre olumsuz etki terapiyi gerektirirken olumlu etki ise başlı başına bir terapi kabul edilebilir. Sanat ile terapi ise bu durumda iç içedir, bütüncüldür. Sanat terapisi danışana sanat içinde sembolik ve metaforik bir yolda iletişim için bir fırsat sunar. Danışanın iç dünyasını ve bilinçaltını keşfetmek için kullanılan araç olabilmektedir. Sanat terapisinde danışan özgür bir şekilde, korkusuz ve çekinmeden resim yaparken aslında kendi iç dünyasını elleriyle kağıda döker. Sözcükler yerine renkler ve çizgilerin olması danışan için kimi zaman daha kolay olabilmektedir. İç dünyasında ve bilinçaltında olanlardan korkan danışanlar resim yaparken bu kaygısından uzaklaşabilmektedirler. 

Öte yandan resim yapmaktaki üretkenlikle psikolojik hastalıklar arasında bir ilişkinin olduğu da söylenmektedir.  Bipolar hastalığının manik dönemlerinde hastalarda sanatsal duyarlılığın artmasıyla birlikte bu dönemde üretilen sanatsal eserlerin sayının arttığı belirtilmektedir. Örneğin, Robert Schumann’ın neredeyse eserlerinin büyük çoğunluğunu manik dönemlerinde ürettiği aktarılmaktadır. Vincent Van Gogh’ta görüldüğü gibi bu dönemlerde genellikle canlı ve parlak renkler kullanılır. Buna karşın depresif dönemlerde sanatsal üretkenlik azalmakla birlikte ortaya konan eserlerde insan figüründen ziyade depresif çevrenin yansıtıldığı gözlenmektedir. Her ne kadar Freud’un sanatçıya negatif, nevrozlu yaklaşımı doğru bulunmasa da meşhur birçok sanatçının psikolojik bir bozukluk yaşadığı da bir gerçektir. Yani sanat psikolojiyi etkilerken, psikoloji de sanatı –ortaya çıkan eseri- birçok yönden etkilemektedir. 

İnsanın içinde bulunduğu ruhsal durumunu, bilinçdışını, istek ve arzularını yansıttığı resim sanatı insanı birçok açıdan olumlu şekilde etkilerken, eser de psikolojiden etkilenmektedir. Sanat insan için güçlü bir arınma aracı olduğundan psikolojik danışmada kullanılan yöntemlerden biri olmuştur. Yaşanılan sorunları bilinçli ve sözlü olarak ifade etmelerin zorlaştığı anlarda sanat güzel bir yoldur. 

Kaynakça ve İleri Okuma
  • Ayaydın, A. (2020). Psikoloji ve Sanat Etkileşimi Üzerine, Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Dergisi (BEST Dergi), C.4, S.1, s.8-12.
  • Gürsu, O., (2015). Sanat ve Psikoloji Etkileşimi, Uluslararası Sosyal Araştırma Dergisi, S.8, s. 1029-1031.
  • Filiz, Ş. (2016). Sanat Terapisinin Felsefi Boyutları. MJH C.VI, S.I, s.169-183.
  • Aydin, B., (2012). Tıbbi Sanat Terapisi, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, C.4, S.1, s. 69-83.
Alıntı Şekli

Arketip Beyin Psikoloji Yayın Platformu APA kurallarını ve kılavuzunu esas almaktadır. Aşağıda bu yazı hakkında APA Kaynak gösterim şekli verilmiştir.

Altun, S. (2021, Mayıs 25). Psikoloji ve Resim Sanatının Etkileşimi. Erişim adresi: https://arketipbeyin.com/psikoloji-ve-resim-sanatinin-etkilesimi/

Paragraf İçi Gösterim: (Altun, 2021)

Yasal Uyarı
Yayınlanan bu yazının tüm hakları Arketip Beyin Psikoloji Yayın Platformu’na (www.arketipbeyin.com) aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının tamamı özel izin alınmadan kullanılması intihal sebebidir. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, alıntılanan yazıya aktif link verilerek kullanılabilir. Her türlü alıntı, (her müstakil yazı için) 200 kelime ile sınırlıdır. Alıntı yapılan metin üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz.
İçerik Bilgisi

Bu yazı Arketip Beyin Ekibi tarafından hazırlanmış ve düzenlenmiştir. Herhangi bir problem ve sorun hakkında İletişim Sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Yayın Yılı: 2021

Yayın Koordinatörü: Osman Güneş Özkurt

Yazı Editörü: –

Kapak Görseli Tasarım: Sude Altun

 

Yazar: Sude Altun

Herkese merhaba, Psikolojik Danışma ve Rehberlik bölümü 2. Sınıf öğrencisiyim. Müzik ve resim ile ilgileniyorum. Psikolojinin sanata, sanatın psikolojiye etkileri üzerine yoğunlaşmayı hedefliyorum. Düşünce ve yorumlarınızı sabırsızlıkla bekliyorum...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fatma Dizisi Analizi FATMA Dizisi analizi rumeysa

Fatma Dizisi Analizi

Gaslighting Nedir? gaslighting cizim omer

Gaslighting Nedir?