Rorschach Mürekkep Testi

Dizi ve filmlerde sıklıkla tasvir edilen, hepimizin bir yerlerden gördüğü veya duyduğu bir ölçüm yöntemi Rorschach Mürekkep Testi. Bu tasvirde terapist danışanına elinde tuttuğu karttaki belirsiz leke resmini gösterir ve burada ne gördüğünü sorar. Cevabının ne anlama geldiğinin farkında olmayan danışan, ilk bakışta gördüğü şeyi söyler. Terapist bu cevabı yorumlayarak danışanın bilinçdışı düşünce ve arzularıyla ilgili bilgi sahibi olmuş olur. Bu sahneleri izlerken kendinize bu varsayımın gerçeği ne kadar yansıttığını, bu yöntemle kişiyle ilgili doğru bilgi edinilip edinilemediğini sormuş olabilirsiniz. Gerçekten de Rorschach Testinin geçerliliği ve güvenilirliğiyle ilgili tartışmalar mevcuttur. Fakat önce Harman Rorschach’ın bu testi nasıl oluşturduğunu ve ne amaçla kullandığını inceleyelim.

Rorschach Mürekkep Testi Tarihi  

Rorchach, bu testi oluştururken o dönemde çocuklar tarafından sıkça oynanan, serbest çağrışımlar ve mürekkep lekeleri içeren, Blotto adlı bir oyundan esinlendi (Framingham, 2016). Şizofreni hastalarıyla çalıştığı sırada onların bu oyunu oynarken kartlara verdikleri cevapların daha farklı olduğunu gözlemlemesi üzerine, 300 zihinsel rahatsızlığı bulanan katılımcı ve 100 herhangi bir zihinsel rahatsızlığı bulunmayan katılımcıdan veri toplayarak mürekkep lekelerine verilen cevapları belli özelliklerine göre kategorize etti (Cherry, 2020).

Rorschach bu yöntemle 15 soruluk bir test oluşturdu, ancak testin yayıncıları 15 kartı basmakta isteksiz olduklarından bunların arasından teşhis edici özellikleri daha yüksek olduğu için seçilen 10 kart basıldı (Framingham, 2016). Anlaşılacağı üzere, Rorschach bu testi genel anlamda kişilik özelliklerini ölçmek için değil, şizofreniyi teşhis edebilmek için oluşturdu (Cherry, 2020). Ancak daha sonra testin zihinsel rahatsızlıkları teşhis etmektense, kişisel özellikleri değerlendirmek amacıyla kullanılmasının daha yararlı olacağı anlaşıldı (Oelze, 2020).

Hermann Rorschach testi için kapsayıcı bir puanlama sistemi ortaya koymamıştı ve testi geliştirdikten yaklaşık bir sene sonra vefat etti (Fahmy & Wienclaw, 2018). Bu nedenle çeşitli araştırmacılar tarafından farklı uygulama, puanlama ve yorumlama yöntemleri geliştirildi. Bu çeşitlilik testin güvenilirliği ve geçerliliğini araştırmayı zorlaştırdığından Jhon E. Exner bu yöntemlerin en fazla bilimsel destek bulabilmiş özelliklerini toparlayarak ‘Exner Kapsayıcı Sistem’ini oluşturdu (Reynolds & Livingston, 2014). Kapsayıcı Sistem kısa zamanda kliniklerde en çok kullanılan yöntemlerden biri oldu (Ritzler & Alter, 1986).

Rorschach Mürekkep Testi 513cf3224424b89b8b4264ca4ebcc892

Rorschach Mürekkep Testi: Geçerliliği ve Güvenilirliği

Testin ne kadar güvenilir olduğuna bakmanın bir yolu farklı iki uygulayıcının sonuçlarının ne kadar benzer olduğuna bakmaktır. Başka bir deyişle, testin her uygulayıcısı aynı cevaplardan benzer sonuçlar çıkarıyor olmalıdır. Daha önceki uygulamaların aksine, Kapsayıcı Sistem yaklaşımında 20 farklı uygulayıcı %93, 15 farklı uygulayıcı %95 oranında aynı sonuca vardığı görülmüştür (Exner, 1993). Ancak bu durum uygulayıcıların kalifiye olduğu ve testin ideal koşullarda uygulandığı durumlarda geçerli. Günlük klinik koşullarına daha yakın durumlarda uygulamacılar arasındaki anlaşmazlık %27’ye kadar çıkabilmektedir (Exner,1988).

Rorschach testinin güvenilirliğiyle ilgili sorunlardan biri sorulara verilen cevapların testin uygulandığı ortam ve uygulayıcının iletişim biçimi gibi dış koşullardan etkileniyor oluşu , Kapsayıcı Sistem bunun önüne geçmek için daha standardize bir süreç inşa etmeye çalışmış olsa da sahada kullanımı sırasında bu bağlamda ne kadar başarılı olduğu şüphelidir (Wood vd., 1996).

Başka bir soru da testin ölçtüğünü iddia ettiği şeyi ne kadar ölçebildiğidir. Kapsayıcı sistem yaklaşımının Rorschach Testi ile ölçtüğünü iddia ettiği şeylerden biri öz-değer ve narsisizm. Mürekkep lekelerinde iki farklı obje veya yansıma görmenin bu özelliklerin belirleyici olduğu savunuluyor. Ancak Nezworski ve Wood (1995) çift ve yansıma yanıtlarının öz-değer ve narsistik kişilik bozukluğuyla ilişkisi olmadığını iddia ediyor. Ölçülmeye çalışılan ikinci kurultu ise depresyon. Exner testin depresyonu teşhis etmekte başarılı olduğunu öne sürse de yapılan diğer çalışmalar aynı ilişkiyi bulamıyor ve testin bu amaçla kullanılmaması gerektiğini öne sürüyor.

Ölçülen üçüncü kurultu intihara meyil ve testin bunu ölçmedeki başarısıyla ilgili farklı çalışmalar mevcuttur. Wood ve arkadaşları (1996) Kapsayıcı Sisteminin intihara meyili ölçemediğini iddia ediyor ancak Palmieri ve arkadaşlarına (2019) göre bu yaklaşım intihar düşüncelerini saptayabiliyor ve klinik sahada bu amaçla kullanılabilir. Ölçülen son kurultu ise kişinin dış koşullarla başa çıkabilme yeteneği ve Wood ve arkadaşları (1996) Rorschach Testi’nin bu kurultu için geçerliliğiyle alakalı yapılan çalışmaların belirsiz ve şüpheli olduğunu öne sürüyor. Yani dış koşullarla başa çıkabilme yeteneğini ölçebildiğine dair de güvenilir bir kanıt yok.

Kapsayıcı Sistem Rorschach Testi uygulanması için öne sürülen son yaklaşım değil. Bu güvenilirlik ve geçerlilik sorunlarına ortadan kaldırmak için R-PAS (Rorschach Performans Ölçüm Sistemi) gibi yeni yaklaşımlar da geliştiriliyor.

Özetle Rorschach’ın günümüzdeki kullanımı ve kullanım amacı ilk ortaya atıldığı halinden farklıdır. Testin geçerliliği ve güvenilirliğiyle ilgili çalışmalar ise birbiriyle çelişen sonuçlar vermiştir. Bu durumda test klinikte yardımcı rolünde kullanılabilse de herhangi bir zihinsel hastalığı teşhis etmekte kullanılmak için yeterince bilimsel dayanağa sahip değil gibi görünmektedir.

Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Müzik ve Psikoloji” yazısını okumak için tıklayınız.

Cherry, K. (2020, June 29). Does the Rorschach inkblot test really work? Verywell Mind. https://www.verywellmind.com/what-is-the-rorschach-inkblot-test-2795806 Exner, J. E. (1993). The Rorschach: A comprehensive system: Vol.I. Basic Foundations (3rd ed.). New York: Wiley. Exner, J.E. (1988). Scoring issues. I9S8 Alumni Newsletter, pp. 4-8. Fahmy, A., & Wienclaw, R. A. (2018, May 18). Rorschach test. Encyclopedia.com | Free Online Encyclopedia. https://www.encyclopedia.com/medicine/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/rorschach-technique-0 Framingham, J. (2016, May 17). Rorschach inkblot test. Psych Central. https://psychcentral.com/lib/rorschach-inkblot-test Nezworski, M. T., & Wood, J. M. (1995). Narcissism in the comprehensive system for the Palmieri, A., Kleinbub, J. R., Mannarini, S., Molinaro, S., Castriotta, C., & Scocco, P. (2019). Rorschach Assessment in Suicide Survivors: Focus on Suicidal Ideation. Frontiers in public health, 6, 382. Oelze, P. (2020, June 3). The use of the Rorschach inkblot test in psychology. BetterHelp | Professional Counseling With A Licensed Therapist. https://www.betterhelp.com/advice/psychologists/the-use-of-the-rorschach-inkblot-test-in-psychology/Rorschach. Clinical Psychology: Science and Practice, 2(2), 179-199. Reynolds, C. R., & Livingston, R. B. (2014). Mastering modern psychological testing: Pearson new international edition: Theory and methods (1st ed.). Pearson. Ritzler, B., & Alter, B. (1986). Rorschach teaching in APA-approved clinical graduate programs: Ten years later. Journal of Personality Assessment, 50(1), 44-49. Wood, J. M., Nezworski, M. T., & Stejskal, W. J. (1996). The comprehensive system for the Rorschach: A critical examination. Psychological Science, 7(1), 3-10.

Yazar: Aysu Atasoy

"Merhaba, ben Aysu. ODTÜ Psikoloji bölümündeki lisans hayatımın üçüncü yılındayım. Okumayı, yazmayı ve koşmayı seviyorum. Psikoloji ile ilgili araştırmalarımı, çevirilerimi ve düşüncelerimi sizinle paylaşmaktan mutluluk duyuyorum.
Keyifli okumalar."

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

covid-19 panik atak

Korona Günlerinde Panik Atak

Bazı Gıdalardan ve Koşullu Tattan Kaçınma

Bazı Gıdalardan ve Koşullu Tattan Kaçınma