Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal fobi, sosyal ortamlarda ortaya çıkan bir fobi türüdür ve çok yaygın görülür. Genel olarak çocukluk ve ergenlik yıllarında (13-14) ortaya çıkmaya başlar. Sebepleri için pek bir şey söylemek mümkün değil, çünkü birçok sebebi olmasına rağmen, altta yatan genetik faktörler de olabilir. Eğer bir bireyin ebeveynlerinden biri sosyal fobiye sahipse, kendisinin de bu fobiye sahip olması muhtemeldir.  Sosyal fobiye sahip kişiler, sosyalleşilen ortamlardan uzak durmaya meyillidirler. Eğer birey, sosyal fobinin tetiklendiği ortamlarda bulunur ise panik atak benzeri belirtiler görülebilir.  Bu kişiler sosyal bir ortama girdiklerinde kendilerini rahat hissedemezler ve bu ortamdan ayrılmak isteyebilirler. Bazı insanlarda ise sosyal girişimlere katılmaktan mutluluk duymak fakat rezil olma, küçük düşürülme korkusundan dolayı, bu ortamlara girmekten çekinme olarak kendini gösterebilir.

Sosyal Fobinin Oluşum Nedenleri

Yukarıda da belirttiğim gibi,  genetik faktörlerden oluşmasının olasılığı çok yüksektir. Ailede eğer sosyal fobiye sahip olan biri varsa diğerlerinde de görülmesi olasıdır. Ayrıca beynimizde fobilerin oluşmasından sorumlu bölge olan “amigdalanın” aşırı gelişmesi de fobi oluşumunu tetikleyebilir.

Sosyal fobi, çocukluk döneminde ortaya çıkabilir. Çevresel etkenlerden akran zorbalığı, bireyle dalga geçilmesi gibi sebepler sosyal fobiyi doğurabilir. Utangaç mizaçlı çocuklar, sosyal anksiyete için risk grubundadırlar. Ayrıca son bir yıldır hayatımıza giren korona virüs yüzünden, kendimiz için güvenli alanlar oluşturduk ve çoğumuzun sosyal fobisi oluştu. Buna şu şekilde örnek verebilirim : “Evden çıkarsam ve sosyal bir ortama girersem eğer, virüs bulaşır mı?” sorusu aslında sosyal fobiye dayanan bir sorudur. Bu tarz sorular da bireyde fobi oluşmasını sağlayabilir.

Sosyal Fobi ve Çekingenlik Arasındaki Fark

Çekingenliği, bir ortama ilk girildiğinde adapte olamama sorunu olarak belirtebilirim. Fakat bu ortama ısındıkça geçebilecek bir şeydir. Sosyal fobide ise bu böyle değildir. Sosyal fobiye sahip insanlar, bulunmak istemedikleri ortamlardan kaçma eğilimindedirler. Dolayısıyla, ortamdan uzaklaşmak için ,bahaneler bulmaya başlarlar fakat çekingenlik kısa süreli bir durumdur.

Sosyal Fobi Nedir? Sosyal Fobi Nedir resim 1

Peki Sosyal Fobinin Belirtileri Nelerdir?

Aslında bu soruya sosyallik belirtilerini vererek,sosyal fobinin tam tersi olduğunu söyleyebilirim:

  • Liebowitz Sosyal Fobi Ölçeği’nde belirlenen sosyal durumlar şu şekildedir.
  • Toplum içinde telefonla görüşme
  • Küçük bir grup etkinliğinde yer alma        
  • Toplum içinde yemek yeme         
  • Toplum içinde bir şeyler içme        
  • Yetkili biri ile konuşma                        
  • Dinleyiciler önünde konuşma, rol yapma                                                            
  • Partiye/ eğlenceye gitme                                                 
  • Başkaları tarafından izlenirken çalışma        
  • Başkaları tarafından izlenirken yazma          
  • Çok iyi tanımadığı biriyle telefonda görüşme
  • Çok iyi tanımadığı biriyle yüz yüze konuşma
  • Yabancılarla karşılaşma                                 
  • Genel tuvaletleri kullanma                             
  • Birilerinin oturduğu odaya girme                   
  • İlgi odağı olma                                                
  • Bir toplantıda hazırsızlık konuşma yapma     
  • Yetenek, yeti veya bilgi testine tabi tutulma  
  • İyi tanımadığı birine onaylanmadığını veya aynı düşüncede olmadığını ifade etme           
  • Çok iyi tanımadığı birinin gözlerinin içine bakma                                              
  • Önceden hazırlanmış bir raporu bir gruba sözel olarak sunma
  • Romantik veya cinsel ilişki amacıyla birini tavlamaya çalışma                                          
  • Alınan bir malı parasını geri almak üzere  iade etme                                                        
  • Parti / davet verme                                                    
  • Israrlı bir satıcıya karşı koyma       

Eğer bunlardan çoğunu yapabiliyorsanız, bu sosyal fobiden uzak bir birey olduğunuzun göstergesidir.

Sosyal Fobinin Tedavisi Nelerdir?

Sosyal fobide, hem psikoterapi hem de duruma göre ilaç tedavisi uygulanabilir. Hastanın durumuna göre, bazen sadece psikoterapi bazen ise hem psikoterapi hem de ilaç tedavisi uygulanır. İlaç tedavisinin etkili olup olmadığını anlamak için  10 hafta süre gereklidir. Tedavi süresi ise yaklaşık 12 aydır. Eğer sosyal fobiye sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, bir psikologdan ya da psikiyatristten yardım alınız.

SOSYAL BİR YAŞAM DİLERİM!

Anahtar kelimeler: sosyal fobi, fobi oluşumu, sosyalleşmek, çekingenlik

Kaynakça:

  • TPD Uzm. Psk. Sena Çilingir, sosyal fobi nedir?, 4 şubat  

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Karmaşık İnsan Duygusu: Aşk” yazısını okumak için tıklayınız.)

Yazar: İlayda Tufan

Merhaba, ben İlayda Tufan. Doğu Akdeniz Üniversitesi psikoloji bölümü 1. Sınıf öğrencisiyim. Psikolojiye, mistisizme, felsefeye uzun zamandır ilgi duyuyorum. Hayvanları, doğayı, kahve içmeyi, kitap okumayı, seyahat etmeyi, müzik dinlemeyi, ukulele çalmayı seviyorum. Şu anlık sizlerle kendim hakkımda paylaşacaklarım bu kadar. Yazılarımı takip etmeyi unutmayın!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

benlik oluşumunu etkileyen faktörler kapak

Benlik Oluşumunu Etkileyen Faktörler

Okullarda Zorbalık kapak

Okullarda Zorbalık