Sosyal Medyanın Psikolojik Etkisi

Gelişen dünya ile birlikte sosyal medyanın psikolojik etkisi her geçen gün artıyor. Pandemi dönemiyle de insanların sosyal medya kullanımının arttığı söylenebilir. Yine aynı şekilde insanların faaliyetleri de bu dönemde sosyal medya aracılığıyla güçlenmiştir. İşler, pazarlamalar, reklamlar sosyal medyanın da etkisiyle daha da kaliteli kılınabiliyor. İnsanların sosyal medya ile ilk etkileşimini inceleyeceğiz. Aynı zamanda sosyal medya kullanım oranlarını gözden geçireceğiz. Bu kullanım oranlarının hayatımızdaki psikolojik etkileri neler, yeni oluşan psikolojik rahatsızlıkları inceleyeceğiz.

Sosyal Medyanın Tarihi

İlk sosyal medya sitesi ‘Six Degrees’ adında bir sitedir. İlk adı ise ‘Six Degrees Seperate’ olan bu site 1997 yılında kurulmuştur. 2001 yılına kadar kullanılmıştır. Bu sitede bir profil oluşturulmaktaydı ve arkadaşlık yapmaya olanak sağlıyordu. Anlık olarak mesajlaşmanın ilk adımı bu site ile atılmıştır.

2000‘li yıllara gelindiğinde sosyal medyanın kullanım oranı hızla artmıştır. Myspace web sitesi ikinci olarak yeni sosyal medya mecrasında yerini aldı.

2004 yılında Mark Zuckerberg şu anki popüler sosyal medya sitelerinin temelini atmıştır. İlk adı Thefacebook.com olan Facebook yalnızca Harvard öğrencilerinin kullanımına açıktı. Zuckerberg Thefacebook.com’un ismini Facebook olarak değiştirmiştir. Aynı zamanda tüm dünyanın kullanımına açmıştır.

2006 yılında Jack Dersey, Noah Glass ve Evan Wiiliams Twitter’ı kurmuştur.

2010 yılına gelindiğinde ise sadece yazı yazarak sosyal medyada yer edinmek yerine görseller de paylaşılmaya başlandı. Instagram, Kavin Sydtram ve Mike Krieger tarafından kurulmuştur. Facebook 2012 yılında Instagram’ı 1 milyar dolara satın almıştır.

Sosyal Medyanın Psikolojik Etkisi sosyal medya psikolojik etkisi 1

Sosyal Medyanın Kullanım Oranları

Her yıl dünyanın ve ülkelerin internet kullanımlarına dair bir rapor hazırlanıyor. We are social ve Hootsuite’nin  Digital 2020 raporundan istatistikler paylaşacağız.

Bu rapor göre dünyada 4,5 milyar internet kullanıcısı vardır. Bu sayı dünya nüfusunun %59‘udur. 3,81 milyar sosyal medya kullanıcısı vardır. Bu oran dünya nüfusunun %49‘udur. İnternet kullanıcıları günde ortalama 7 saate yakın interneti kullanmaktadır. İnternet kullanıcılarının online aktivitelerine baktığımızda %90’ı internette online video izlemekte, %65’i vlog yayınları ile vakit geçirmekte, %72’si internet servisleri üzerinden müzik dinlemekte olup, %48’lik kısımda online radyo dinlemektedir.

We are Social ve Hootsuite’nin araştırmalarına göre Türkiye’de 62,7 milyon internet kullanıcısı var. TÜİK’in 2019 verilerine göre Türkiye nüfusunun %75,3’ü internet kullanıyor. Erkekler arasında bu oran %81,8 iken kadınlar arasında bu oran %68,9 ‘dur. Türkiye’de de internette ortalama 7 saat 29 dakika geçiriliyor. 54 milyon sosyal medya kullanıcısı var. Bu rakam nüfusun yaklaşık %64’üne denk geliyor. Türkiye’de en fazla ziyaret edilen 5 site: Youtube, Instagram, Whatsapp, Facebook ve Twitter’dır.

Sosyal Medya Araçları Ve Etkileri

Facebook

  • Facebook ilk kullanıldığı andan itibaren kendisini geliştirmiştir. Her geçen yıl kullanıcısını arttırmıştır. Türkiye’de 37 milyon aktif Facebook kullanıcısı bulunmaktadır. Z jenerasyonun (9-18 yaş) %48’i 2014 yılında Facebook’u terk etti. Y jenerasyonu (20-35 yaş) Facebook’ta her jenerasyondan arkadaşı olanlar içerisinde en yüksek orana sahiptir. Baby Boomer (50-65 yaş) kuşağının %84’ünün Facebook hesabı var.
  • Edinburgh Üniversitesi’nin araştırmaları Facebook’taki arkadaş sayısının fazla olmasının önemli bir stres durumunu etkiliyor.
  • Facebook’ta herhangi bir şey paylaşma durumunda beğenilip beğenilmemesinin üzerine fazla düşünülmektedir. Paylaşımlarına gelecek olan eleştirilerden kaçılmaktadır.
  • Araştırmaya katılanların %56’sı güncel sevgilileri ile birlikteyken aynı zamanda eski ilişkileriyle olan arkadaşlıklarını da devam ettiriyor. Bu durum güncel ilişkilerinde kıskançlık gibi duyguların olması sebebiyle ilişkiyi tehlikeye sokabilir.
  • Facebook kullanıcıları arasında, 689.000 kişilik bir deney yapılmıştır. Deney Ulusal Bilim Akademisi Tutanakları tarafından ortaya çıkarılmıştır. 2012 yılında gerçekleşmiştir. Bir gruba sürekli olumlu şeyler gösterilmiştir. O kişilerin de olumlu şeyler paylaştıkları gözlenmiştir. Diğer gruba olumsuz şeyler gösterilmiştir. Onların da olumsuz oldukları belirtilmiştir.
  • İki alman üniversitesinin yapmış olduğu araştırmada Facebook’ta başka kullanıcıların profillerine ‘pasif takip’ yapan birçok kişi kıskançlık ve kin duyguları besliyor.
  • Facebook’ta çok fazla şey paylaşmak, bununla alakalı çok fikir almak sosyal ilişkilerimizin zayıflığının bir göstergesi niteliğindedir.

Instagram

Instagram, fotoğraf ve video paylaşımının yanı sıra kullanım çeşitliliğinin artması, popülerliğini korumasına yardımcı oluyor. We are social 2020’nin verilerine göre toplam Instagram kullanıcısı 38 milyondur. Z jenerasyonunun %32’si Instagram’ın en popüler sosyal medya kanalı olduğunu belirtiyor. X kuşağının %8’i Instagram’ı kullanıyor.

  • İngiltere’de 14-24 yaş arasında 1479 genç ile yapılan araştırmada ruh sağlığı için en zararlı sosyal medya platformunun Instagram olduğu belirlendi.
  • Instagram’ın fotoğraf paylaşım dünyasında filtreli, editli fotoğraflar olmayan kişiliklerin görünümünü bize gösteriyor. Diğer insanların kendilerini kusurlu görmelerine yol açıyor. Dr. Daniel Wagstaff’ın Amerikan Psychologial Association dergisinde yayımladığı makaleye göre, yoğun şekilde üç aydan fazla Instagram kullanan insanların kendisini kusurlu hissetmelerine yol açtığı belirlenmiştir. Araştırma 130 kadın arasında gerçekleşmiştir. 18 ila 35 yaş arasındaki kadınlardan oluşmaktadır.
  • Bir gönderi oluşturmadan önce çok düşünmek, onu editlemeye uğraşmak strese sokabilir.
  • Bir kişinin takipten çıkması ya da gönderinizi beğenmemesini kişisel algılanmasına yol açar. Bu da sosyal hayatta o kişiye bakış açımızı etkiler.
  • Paylaşımlara az beğeni gelmesinden korkan ya da bunun için paylaşım oluşturmayan insanlarda değersizlik ve özgüven eksikliği yattığı söylenebilir.
  • Instagram’da paylaşılan tozpembe hayatlar kişinin kendi hayatıyla kıyaslama durumu mutsuzluk ve depresyona yol açabilir.
  • Boston Üniversitesi kozmetik ve lazer merkezi yönetici olan Doktor Neelam Vashi, insanların estetik için artık ünlü fotoğraflarını getirmek yerine filtrelere benzemek istediklerini belirtmiştir. Bu filtrelerin insanlara belli bir güzellik algısı dayatmaya çalışıyordur. Birleşik Krallık’ta günlük olarak yayınlanan internet gazetesi The Independent’ın bir haberine göre her 50 kişiden 1’i bu ruhsal bozukluğa sahip ve doktora filtrelere benzemek için gittiklerini belirtmişlerdir.

Bazılarımızın işi bazılarımızın iş bulma yeri sosyal medya. İster istemez kendimizi bu dünya içinde buluyoruz. Her şeyin fazlası zarar sözünü burada da görmek mümkündür. Sosyal medyanın kullanım yoğunluğunun artması ile ruhsal bozuklukların artması da kaçınılmaz bir sonuçtur. Bunun kullanmak da bundan etkilenmemek de bizim elimizde. Sanal dünyada olunduğunun bilincinde olunmalı. Sosyal ilişkilerinizi iyi tuttuğunuz sürece hem sosyal medyayı daha az kullandığınızı göreceksiniz hem de oranın zararlarından etkilenmeyeceksiniz.

Sosyal Medyanın Psikolojik Etkisi sosyal medya psikolojik etkisi resim 2

Sosyal Medya İle İlgili Psikolojik Bozukluklar

Sosyal Medya Anksiyete Bozukluğu: Sosyal medyada hak ettiğinden düşük beğeni gelme korkusudur.

Sosyal Medyada Dışlanma Anksiyete Bozukluğu: Bir etkinliğe davet edilmeme, sosyal medyada bir haberi kaçırma korkusudur.

Gönderisi Sonrası Travmatik Stres Bozukluğu: Herhangi bir şey paylaştıktan sonraki stresidir.

Obsesif Kompülsif Sayfa Yenileme Bozukluğu: Yeni içerik görmek için sayfa yenileme takıntısıdır.

Twitter Öfkesi: Kişinin tweet’i yeterince ilgi görmediğinde yaşadığı öfkesidir.

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Mutluluk Nedir?” yazısını okumak için tıklayınız.)

Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, psikoloji, araştırma, Instagram, Facebook, Twitter, kullanıcı

Kaynakça:

  • Wearesocial.com
  • Pazarlamaturkiye.com
  • Bbc.com
  • Dediopsikoloji.com
  • Blog.adgager.com
  • Dergi: İŞLEK,M.S.(2012),SOSYAL MEDYA TÜKETİCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEDİ: TÜRKİYE’ DEKİ SOSYAL MEDYA KULLANICILARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
  • GÜLDEN,S.SOSYAL MEDYA KULLANIMIN NEGATİF PSİKOLOJİK ETKİLERİ.SOSYAL MEDYA KULLANIMIN NEGATİF PSİKOLOJİK ETKİLERİ

Yazar: Beyzanur Canruh

Herkese merhaba ben Beyzanur. Gümüşhane Üniversitesi Psikoloji Bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Okumayı çok severim. Sizinle yazılarımı paylaşacağım için çok heyecanlıyım.

5 Yorum

Yorum Yap
  1. Akıcı anlatımı ve verdiği bilgiler ile bizi aydınlattığınız için teşekkürler …

  2. İstatistikler ve araştırma sonuçları gerçekten etkileyici, emeğine sağlık 🙂

Web Site İçi Kaynakça

  1. Web Site İçi Kaynakça:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

özgüven kapak

Özgüven Nedir?

öz şefkat kapak

Öz Şefkat Nedir?