Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Hayat standartlarının yükseltilmesi, kariyer hedefi, maddi ihtiyaçların karşılanması gibi sebeplerle çalışmalı ve hayatımızı idame ettirmeliyiz. Her alanda olabileceği gibi iş hayatımızda da duygusal, bedensel ve zihinsel sorunlarla karşılaşmamız mümkün. İş hayatındaki bir takım dengesizlikler bireyde çeşitli psikolojik ve fiziksel rahatsızlıklara neden olmaktadır. Bunlardan biri Tükenmişlik Sendromu ’dur. (Dieter Korczak, 2010)

Tükenmişlik Sendromu 1980’lerde Alman Psikolog  Herbert Freudenberger tarafından irdelenmiş ve günümüzde duygusal çöküş ve duyarsızlaşma belirtileri ile devam eden bir rahatsızlıktır. Yakın tarihte ortaya çıkan bu sendrom günümüzde birçok kişide etkisini sürdürmeye devam etmektedir. (Tükenmişlik sendromu nedir? , 2020)

Tükenmişlik Sendromu Belirtileri Nelerdir?

    Meslekte kronikleşmek, bireyi strese, ardından da tükenmişlik sendromuna maruz bırakabilir. Kendini çaresiz, tükenmiş ve baskı altında hisseden tükenmişlik sendromu bireylerde, belirtiler fiziksel, duygusal ve zihinsel olmak üzere üçe ayrılır:

Fiziksel Belirtiler

  • Aşırı yorgunluk hali
  • Kalp çarpıntısı
  • Uyku problemleri
  • Kabızlık
  • Solunum güçlüğü
  • Yaygın bedensel ağrılar

Duygusal Belirtileri

  • Özgüven eksikliği
  • Hayal kırıklıkları yaşama
  • Ümitsizlik
  • Eleştirilere kapalı olmak ve katlanamamak
  • Kendini değersiz hissetmek
  • Şüphecilik
  • Kaygı ve huzursuzluk

Zihinsel Belirtileri

  • Önceden zevk aldığı aktivitelerden sıkılmak
  • Dikkat dağınıklığı
  • Unutkanlık, dalgınlık
  • Kararsızlık

Tükenmişlik Sendromu Tedavisi

Tükenmişlik Sendromu’nun etkisinin büyük olmasına nazaran,  tedavisi oldukça basit ve etkilidir. Tükenmişlik Sendromu’nda öncelikli amaç, depresyondan ayırt edebilmektir. Depresyon,  klinik bir durumken ve tedavisinde ilaca başvurulurken, tükenmişlik sendromu daha çok psikoterapi yöntemiyle tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır.  Diğer birçok rahatsızlıkta olduğu gibi tükenmişlik sendromu için de erken teşhis önemli bir yere sahiptir.

Tükenmişlik sendromu tedavisinde birey, ilaç kullanımından önce kendi durumunu farkına varmalı ve bu durumla baş etmeyi öğrenmelidir. Sık sık olumsuz baş etme deneyimlerini olumluya çevirmek amaçlanmaktadır.  Gerekli tedavi,  psikoterapi uzman eğitimi almış hekim ve psikologlar tarafından yürütülmektedir. Bireyin tükenmişliği şiddetli yaşaması ve iş hayatına devam edememesi gibi durumlarda ilaç tedavisi uzman hekimlerce yazılmaktadır. Tedavide bilişsel davranışçı psikoterapi, psiko-dinamik psikoterapiler uygulanabilmektedir. Aynı ölçüde bireyin kendisi ile zaman geçirmesi de tedaviye katkıda bulunabilir.

Alternatif bazı yöntemler; egzersiz, yoga, meditasyon, gevşeme, nefes egzersizleri stresi kontrol altına almanıza yardımcı olabilecek uygulamalardır. (Kurulu, 2020)

Tükenmişlik Sendromu Nedir? Tukenmislik Sendromu Nedir resim 1

Tükenmişlik Sendromu İle Başa Çıkma Stratejileri

  • İş hayatında hayır diyebilmek
  • Strese maruz kaldığınız durumlarda güçlü ve güçsüz yönlerinizi farkına varmak ve olumsuz duygulara karşı direnç oluşturmak
  • Gerçekçi ve sağlam temelleri olan hedefler belirlemek
  • Ön plana atılmaktansa geride kalıp neyi istediğine karar verebilmek
  • İş hayatında memnuniyetsiz kaldığınız durumları belirlemek ve çözüm üretmek
  • Her insan gibi hata yapabileceğinin bilincinde olmak ve hata yapmaktan korkmamak
  • Stresle nasıl baş edebileceğinizi öğrenmek ve bu konuda dilerseniz yardım almak
  • Spor yapmak (ayrıca düzenli yapılan spor egzersizleri vücutta serotonin hormonunun salgılanmasını sağlar.)
  • Uyku düzenini sağlamak ve yeteri kadar uyumak (Gündoğdu) (Russo, 2007)

Tükenmişlik Sendromu Testi- The Burnout Measure (BM)

1988 yılında tükenmişlik sendromunu ölçmek için bulunan tükenmişlik sendromu testi bireyin duygusal, zihinsel ve fizikisel tükenme düzeyini değerlendiren 7 noktalı frekansla birlikte 21 maddeden oluşmaktadır. Bununla birlikte  daha basit ve kısa sürede sonuç almak için tasarlanan 10 soruluk anket versiyonunu deneyelim.

Aşağıdaki maddeleri iş hayatınızı bir bütün halinde düşünerek ve sıklık derecesine göre 1 ile 7 arasında numaralandın. (1: asla, 4: bazen , 7: her zaman)

  1. Bitkin hissediyorum…
  2. İnsanlar yüzünden hayal kırıklığına uğradım…
  3. Ümitsiz   …
  4. Kapana kısılmış …
  5. Çaresiz   …
  6. Depresif   …
  7. Fiziksel olarak çökmüş   …
  8. Başarısız / Değersiz  …
  9. Uyuma problemleri yaşıyorum  …
  10. Yetti artık  …

Bu maddelere verdiğiniz rakamları toplayıp 10 a böldüğünüzde elde ettiğiniz sonuca göre:

  • 4’ten düşük ise minimum seviyede tükenmişliği ifade eder.
  • 5 ile 3.5 arasında ise tükenmişlik için tehlikeli belirtilerin olduğunu gösterir.
  • 5 ile 4.4 arasındaki değer  tükenmişlik sendromunu yaşadığınızı ifade eder.
  • 5 ile 5.4 arasındaki değer  ciddi tükenmişlik sendromu yaşadığınızı gösterir.
  • 5 ten yüksek ise acilen profesyonel destek almanız gerektiğinigösterir. (The Burnout Measure (BM), 2019)

(Editör Tavsiyesi: Web sitesinde yer alan ”Psikolojik Kökenli Mide Bulantısı” yazısını okumak için tıklayınız.)

Anahtar kelimeler:  tükenmişlik sendromu, stres, tedavi, test, iş hayatı

Kaynakça:

Yazar: Aynur Terzioğlu

Merhaba, Ben Aynur. Lefke Avrupa Üniversitesinde, Psikoloji bölümü okuyorum. İnsan ve insan beyni konularındaki merakım beni psikolojinin uçsuz bucaksız serüveniyle birlikte daha çok gözlem yapmaya, araştırmaya, yazmaya teşvik etti. Alanımda yazdığım yazılarımı sizlerle paylaşmaktan ve bir parça da olsa yazılarımla size dokunabilmekten mutluluk duyuyorum. Keyifli okumalar dilerim.

4 Yorum

Yorum Yap
  1. Özellikle evde iş yapan çalışanlar için bu zor dönemde faydalı bir yazı olmuş. Teşekkürler 🙂

2 Web Site İçi Kaynakça

  1. Web Site İçi Kaynakça:

  2. Web Site İçi Kaynakça:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Neden Güzel Olmak İsteriz kapak

Neden Güzel Olmak İsteriz?

bebek ve psikoloji kapak

Bebek ve Psikoloji